Adhyaya 21

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम विंशतितमो ऽध्यायः अथ एकविंशो ऽध्यायः सामान्यपूजाकथनं नारद उवाच सामान्यपूजां विष्ण्वादेर्वक्ष्ये मन्त्रांश् च सर्वदान् समस्तपरिवाराय अच्युताय नमो यजेत्

Así, en el Agni Purāṇa, concluye el capítulo vigésimo titulado “Descripción de la creación del mundo”. Ahora comienza el capítulo vigésimo primero, “Enseñanza sobre el culto general”. Nārada dijo: “Expondré el método general de adoración para Viṣṇu y las demás deidades, junto con los mantras válidos en todo tiempo. Debe realizarse el culto diciendo: ‘Homenaje a Acyuta, con todo su séquito’.”

Verse 2

साग्नयो ह्य् अगादिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः, अग्निपाला वर्हिषदो ह्य् आज्यपाः साग्नयो ह्य् अजादिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः वैसारणी सुते इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः धात्रे विधात्रे गङ्गायै यमुनायै निधी तथा द्वारश्रियं वस्तुनवं शक्तिं कूर्ममनन्तकम्

(Se señalan variantes de lectura en ciertos manuscritos: “Sāgnayaḥ …” en una recensión; “los guardianes del fuego; los Barhiṣads; los bebedores de ghee; Sāgnayaḥ …” en otra; “Vaisāraṇī, oh Sūta” en una recensión.) (Deben ofrecerse salutaciones/oblaciones) a Dhātṛ y Vidhātṛ; a Gaṅgā y Yamunā; asimismo a los dos Nidhi (tesoros); a Dvāra-Śrī (la prosperidad del umbral), a Vāstu (el numen del lugar), a Śakti, a Kūrma y a Ananta.

Verse 3

पृथिवीं धर्मकं ज्ञानं वैराग्यैश्वर्यमेव च अधर्मादीन् कन्दनालपद्मकेशरकर्णिकाः

La Tierra (Pṛthivī) se asemeja a la raíz; el Dharma al tallo; el Jñāna (conocimiento) al loto; y el Vairāgya (desapego) y el Aiśvarya (señorío, poder) a sus filamentos y a la cavidad central de la semilla; mientras que el Adharma y lo demás han de entenderse como sus contrapartes opuestas y contaminantes.

Verse 4

ऋग्वेदाद्यं कृताद्यञ्च सत्वाद्यर्कादिमण्डलम् विमलोत्कर्षिणी ज्ञाना क्रिया योगा च ता यजेत्

Debe adorarse el maṇḍala que comienza con el Ṛgveda, y el que comienza con la era Kṛta, y el maṇḍala solar que comienza con Sattva, junto con la tríada que purifica y eleva: Jñāna (conocimiento), Kriyā (acción ritual) y Yoga.

Verse 5

प्रह्वीं सत्यां तथेशानानुग्रहासनमूर्तिकाम् दुर्गां गिरङ्गणं क्षेत्रं वासुदेवादिकं यजेत्

Debe adorarse a Prahvī, a Satyā y asimismo a Durgā, junto con la forma llamada Īśāna-Anugraha-Āsana-Mūrtikā; y también (a las deidades) del recinto de la colina (giraṅgaṇa), del kṣetra (campo sagrado/sitio del templo), y a Vāsudeva y las demás (formas de Viṣṇu/Vyūha).

Verse 6

हृदयञ्च शिरः शूलं वर्मनेत्रमथास्त्रकम् शङ्खं चक्रं गदां पद्मं श्रीवत्सं कौस्तुभं यजेत्

Debe adorarse las potencias rectoras del Señor en el corazón y en la cabeza; luego el tridente, la armadura y el ojo, y después el arma-misil (Astra). Asimismo, el caracol sagrado (śaṅkha), el disco (cakra), la maza (gadā), el loto (padma), la marca Śrīvatsa y la joya Kaustubha.

Verse 7

वनमालां श्रियं पुष्टिं गरुडं गुरुमर्चयेत् इन्द्रमग्निं यमं रक्षो जलं वायुं धनेश्वरम्

Debe adorarse a Vanamālā (la guirnalda del bosque), a Śrī (Fortuna), a Puṣṭi (Nutrimento), a Garuḍa y al Guru; y también a Indra, Agni, Yama, el poder protector contra los Rakṣas, el Agua, el Viento y al Señor de la Riqueza, Kubera.

Verse 8

ईशानन्तमजं चास्त्रं वाहनं कुमुदादिकम् विष्वक्सेनं मण्डलादौ सिद्धिः पूजादिना भवेत्

En la disposición del maṇḍala, deben invocarse y colocarse Īśāna, Ananta, Aja, la deidad rectora del Astra, el Vāhana, Kumuda y los demás, y Viṣvaksena. La siddhi (realización) surge mediante la adoración y las observancias conexas.

Verse 9

शिवपूजाथ सामान्या पूर्वं नन्दिनमर्चयेत् महाकालं यजेद्गङ्गां यमुनाञ्च गणादिकम्

En el procedimiento general del culto a Śiva, debe adorarse primero a Nandin. Luego se ha de rendir culto a Mahākāla, y también venerar a Gaṅgā, a Yamunā y a los Gaṇas y demás deidades asistentes.

Verse 10

गिरं श्रियं गुरुं वास्तुं शक्यादीन् धर्मकादिकम् वामा ज्येष्ठा तथा रौद्री काली कलविकारिणी

Ella es alabada como Gir (la Palabra), como Śrī (Prosperidad), como el Guru (preceptor espiritual) y como Vāstu (el orden inmanente del espacio y la morada). También es Śakyā y las demás, y Dharmakā y similares; es Vāmā, Jyeṣṭhā, Raudrī, Kālī y Kalavikāriṇī.

Verse 11

बलविकरिणी चापि बलप्रमथिनी क्रमात् घ, चिह्नितपुस्तकपाठः यजेत् दुर्गां इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः गिरिं श्रियमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः शिवं श्रियतमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः गौरीं श्रियं गुरुं चास्त्रं शक्त्यादिं धर्मकादिकमिति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः सर्वभूतदमनी च मदनोन्मादिनी शिवासनं

Luego, en el debido orden, (ella) ha de ser invocada como “Balavikariṇī” y también “Balapramathinī”. (Lecturas variantes: algunos testimonios dicen “debe adorarse a Durgā”; otros, “Śrī, la prosperidad de la montaña”; y otros, “Śiva, el más auspicioso / el que otorga prosperidad”.) Además, se la nombra “Gaurī”, “Śrī”, “Guru”, “Astra (arma)”, “Śakti y los demás”, y “Dharma y los demás”; asimismo “Sarvabhūtadamanī” (la que somete a todos los seres), “Madanoṁmādinī” (la que enloquece a Kāma/la pasión), y “Śivāsanā” (la que tiene por asiento a Śiva / la entronizada en lo auspicioso).

Verse 12

हां हुं हां शिवमूर्तये साङ्गवक्त्रं शिवं यजेत् हौं शिवाय हामित्यादि हामीशानादिवक्त्रकं

Con la secuencia mantrica “hāṃ huṃ hāṃ” debe adorarse a Śiva—la encarnación de Śiva—junto con sus miembros (aṅga) y sus rostros. Asimismo, con “hauṃ, para Śiva”, comenzando por “hām…”, debe adorarse a Śiva cuyos rostros son Īśāna y los demás (según las direcciones).

Verse 13

ह्रीं गौरीं गं गणः शक्रमुखाश् चण्डीहृतादिकाः क्रमात्सूर्यार्चने मन्त्रा दण्डी पूज्यश् च पिङ्गलः

En el culto a Sūrya, los mantras deben aplicarse en secuencia: comenzando con “hrīṃ”, luego “gaurīṃ”, luego “gaṃ”; (invocando) a Gaṇa (Gaṇeśa), después a Śakra y a los demás dioses; y luego a Caṇḍī, Hṛt/Hṛdaya y los restantes. Después, también han de ser venerados Daṇḍī y Piṅgala.

Verse 14

उच्चैःश्रवाश्चारुणश् च प्रभूतं विमलं यजेत् साराध्योपरमसुखं स्कन्दाद्यं मध्यतो यजेत्

Debe venerarse a Uccaiḥśravā y a Cāruṇa, y también a Prabhūta y a Vimala. Debe venerarse a Sārādhya y a Paramasukha, y asimismo a Skanda y a los demás en el centro (de la disposición ritual).

Verse 15

दीप्ता सूक्ष्मा जया भद्रा विभूतिर्विमला तथा अमोघा विद्युता चैव पूज्याथ सर्वतोमुखी

Ella es “Dīptā” (Radiante), “Sūkṣmā” (Sutil), “Jayā” (Victoriosa), “Bhadrā” (Auspiciosa); ella es “Vibhūti” (Poder manifiesto) y también “Vimalā” (Inmaculada). Ella es “Amoghā” (Infalible), “Vidyutā” (semejante al relámpago), siempre digna de adoración, y “Sarvatomukhī” (de rostro hacia todas las direcciones / presente en todas partes).

Verse 16

अर्कासनं हि हं खं ख सोल्कायेति च मूर्तिकाम् ह्रां ह्रीं स सूर्याय नम आं नमो हृदाय च

Para el āsana de Arka (el Sol), deben emplearse las sílabas mantricas «haṃ, khaṃ, kha» y la fórmula «solkāya» para establecer la forma divina (mūrti). Luego recítese: «hrāṃ hrīṃ sa—reverencia a Sūrya», y hágase el nyāsa del corazón con: «āṃ—reverencia al corazón».

Verse 17

अर्काय शिरसे तद्वदग्नीशासुरवायुगान् भूर्भुवः स्वरे ज्वालिनि शिखा हुं कवचं स्मृतं

Para la cabeza se asigna a Arka (el Sol); del mismo modo se asignan Agni, Īśa, Asura y Vāyu. Con la emisión de «Bhūr» y «Bhuvaḥ» en el tono (svara), el mantra «Jvālinī, Śikhā, Huṃ» se recuerda como el kavaca, la armadura protectora mantrica.

Verse 18

भां नेत्रं वस् तथार्कास्त्रं राज्ञी शक्तिश् च निष्कुभा सोमो ऽङ्गारकोथ बुधो जीवः शुक्रः शनिः क्रमात्

«Bhā» (esplendor), el ojo; «Vasu» y asimismo el arma del Sol; la «Reina» (Rājñī), la lanza (śakti) y el «niṣkubhā»: todo ello se asigna en orden a Soma (Luna), Aṅgāraka (Marte), luego Budha (Mercurio), Jīva (Bṛhaspati/Júpiter), Śukra (Venus) y Śani (Saturno), respectivamente.

Verse 19

राहुः केतुस्तेजश् चण्डः सङ्क्षेपादथ पूजनं आसनं मूर्तये मूलं हृदाद्यं परिचारकः

Rāhu y Ketu—invocados también como Tejas y Caṇḍa—: así se expone en breve su culto. (Ofrécese) el asiento a la forma de la deidad; (recítase) el mantra-raíz (mūla) y el nyāsa que comienza en el corazón (hṛd-ādi); e invóquense las deidades asistentes (paricāraka).

Verse 20

विष्ण्वासनं विष्णुर्मूर्तेरों श्रीं श्रीं श्रीधरोहरिः ह्रीं सर्वमूर्तिमन्त्रोयमिति त्रैलोक्यमोहनः

«Este es el āsana de Viṣṇu para la forma de Viṣṇu: “Oṃ, Śrīṃ, Śrīṃ—Śrīdhara Hari; Hrīṃ”.» Este es el mantra «Sarva-mūrti»; por ello se le conoce como «el Encantador de los tres mundos» (Trailokya-mohana).

Verse 21

ह्रीं हृषीकेशः क्लीं विष्णुः स्वरैर् दीर्घैर्हृदादिकं समस्तैः पञ्चमी पूजा सङ्ग्रामादौ जयादिदा

“Con la sílaba-semilla (bīja) hrīṃ se invoca a Hṛṣīkeśa; con la bīja klīṃ se invoca a Viṣṇu. Los mantras del ‘corazón (hṛd) y los demás’ han de recitarse con el conjunto completo de vocales largas. La adoración en el quinto día lunar (pañcamī) otorga victoria y frutos afines, especialmente al inicio de la batalla.”

Verse 22

सावाराध्योपरं दुःखमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अग्निसाश्रयवायुगानिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अर्काय शिरसे तद्वदग्निजायायुतञ्च तदिति ङ,चिह्नितपुस्तकपाठः शक्तिश् च निर्गता इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः चक्रं गदां क्रमाच्छङ्खं मुषलं खड्गशार्ङ्गकम् पाशाङ्कुशौ च श्रीवत्सं कौस्तुभं वनमालया

“(Algunos manuscritos leen:) ‘Sāvārādhya…’, ‘Agnisāśraya…’, ‘para Arka como cabeza… asimismo para Agnijāyā…’, y ‘y la lanza ha emergido…’.” (En la lectura recibida, la deidad es descrita como portadora de) el disco (cakra), la maza (gadā), luego la concha (śaṅkha); el mazo (muṣala), la espada y Śārṅga (el arco); además el lazo (pāśa) y el aguijón (aṅkuśa); junto con la marca Śrīvatsa, la joya Kaustubha y la guirnalda de flores del bosque (vanamālā).

Verse 23

श्रीं श्रीर्महालक्ष्मीतार्क्ष्यो गुरुरिन्द्रादयो ऽर्चनम् सरस्वत्यासनं मूर्तिरौं ह्रीं दधी सरस्वती

“La bīja śrīṃ es Śrī (Lakṣmī), Mahālakṣmī, Tārkṣya (Garuḍa), el Guru, e Indra y los demás—(a quienes) se rinde culto mediante arcanā. El asiento (āsana) y la forma (mūrti) de Sarasvatī se invocan con las bījas auṃ y hrīṃ. ‘Dadhī’ (cuajada/curd) es la ofrenda o signo de Sarasvatī.”

Verse 24

हृदाद्या लक्ष्मीर्मेधा च कलातुष्टिश् च पुष्टिका गौरी प्रभामती दुर्गा गणो गुरुश् च क्षेत्रपः

“Hṛdādyā; Lakṣmī; Medhā y Kalā; Tuṣṭi; Puṣṭikā; Gaurī; Prabhāmatī; Durgā; Gaṇa; Guru; y Kṣetrapa—(todos) han de ser recordados/invocados como nombres divinos sagrados.”

Verse 25

तथा गं गणपतये च ह्रीं गौर्यै च श्रीं श्रियै ह्रीं त्वरितायै ह्रीं सौ त्रिपुरा चतुर्थ्यन्तनमोन्तकाः

“Asimismo, debe emplearse la bīja ‘gaṃ’ para Gaṇapati; ‘hrīṃ’ para Gaurī; ‘śrīṃ’ para Śrī (Lakṣmī); ‘hrīṃ’ para Tvaritā; y ‘hrīṃ’ junto con ‘sau’ para Tripurā—todo ello ha de formarse con la terminación dativa (cuarto caso) y concluir con la palabra ‘namaḥ’.”

Verse 26

प्रणवाद्याश् च नामाद्यमक्षरं विन्दुसंयुतं ॐ युतं वा सर्वमन्त्रपूजनाज्जपतः स्मृताः

Deben iniciarse con el Praṇava (Oṃ); y la primera sílaba del Nombre—unida al bindu (ṃ) o bien conjuntada con Oṃ—se prescribe tradicionalmente para el japa realizado en la adoración de todos los mantras.

Verse 27

होमात्तिलघृताद्यैश् च धर्मकामार्थमोक्षदाः पूजामन्त्रान् पठेद्यस्तु भुक्तभोगो दिवं व्रजेत्

Y realizando homa (oblaciones al fuego) con sésamo, ghee y similares, deben recitarse los mantras de adoración—otorgadores de dharma, deseo, prosperidad y liberación; quien los recita, tras gozar de placeres lícitos, asciende al cielo.