Mantra 24
Rishi: RV provenance; treated as received mantra in Vājasaneyin liturgy.
Devata: Mitra-Varuṇa-Aryaman-Indra-Rbhus-Maruts (collective guardianship).
Chandas: Triṣṭubh (by RV parallel).
Samhita Patha (Devanagari)
मा नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो अर्य॒मायुरिन्द्र॑ ऋभु॒क्षा म॒रुत॒: परि॑ ख्यन् । यद्वा॒जिनो॑ दे॒वजा॑तस्य॒ सप्ते॑: प्रव॒क्ष्यामो॑ वि॒दथे॑ वी॒र्या॒णि
Transliteration
mā́ no mitró váruṇo aryamá̄yur índra ṛbhukṣā́ marútaḥ pári khyan | yád vājíno devajā́tasya sápteḥ pravákṣyāmo vidáthe vīryā́ṇi
Translation
Let not Mitra, Varuṇa, Aryaman, nor Life, nor Indra, nor the Rbhukṣans, nor the Maruts, mark us round about with blame, when in the rite we shall proclaim the mighty deeds of the prize-winning, god-born team.
Padapatha (Word Analysis)
मा । नः॒ । मि॒त्रः । वरु॑णः । अ॒र्य॒मा । आयुः॑ । इन्द्रः॑ । ऋ॒भु॒क्षाः । म॒रुतः॑ । परि॑ । ख्यन् । यत् । वा॒जिनः॑ । दे॒वजा॑तस्य । सप्तेः॑ । प्र॒व॒क्ष्यामः॑ । वि॒दथे॑ । वी॒र्या॒णि
Word by Word
माdo not / may not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध) / मा (अव्यय)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद्
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्यन्/अर्यमन् (प्रातिपदिक) → अर्यमा (प्रथमा एकवचन)
आयुःlife / lifespan
आयुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऋभुक्षाःṚbhukṣā (a divine name)
ऋभुक्षाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋभुक्षा (प्रातिपदिक)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
परिaround / all around
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि
ख्यन्proclaimed / spoke forth
ख्यन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootख्या (धातु) (I) ‘to proclaim/announce’
यत्which / what
यत्:
कर्म (of ‘प्रवक्ष्यामः’)
TypePronoun
Rootयद्
वाजिनःof the prize-winner / of the swift one
वाजिनः:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
देवजातस्यof the god-born
देवजातस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootदेवजात (प्रातिपदिक; देव + जात)
सप्तेःof the horse
सप्तेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसप्ति (प्रातिपदिक) ‘horse’
प्रवक्ष्यामःwe shall proclaim
प्रवक्ष्यामः:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु) ‘to speak’ + प्र (उपसर्ग)
विदथेin the assembly / at the rite
विदथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक) ‘assembly/ritual gathering’
वीर्याणिheroic deeds / powers
वीर्याणि:
कर्म (of ‘प्रवक्ष्यामः’)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
M
MitraV
VaruṇaA
AryamanĀ
Āyus (Life)I
IndraṚ
Ṛbhukṣans (Ṛbhus)M
MarutsRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes