Mantra 1
Sukta 8.2
Rishi: Medhyātithi Kāṇva (traditional for RV 8.2)
Devata: Indra (addressed as Vasu; Soma-drinking context strongly Indraic)
Chandas: Gāyatrī (probable for RV 8.2 opening; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
इदं वसो सुतमन्धः पिबा सुपूर्णमुदरम् । अनाभयिन्ररिमा ते ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒दं व॑सो सु॒तमन्ध॒: पिबा॒ सुपू॑र्णमु॒दर॑म् । अना॑भयिन्ररि॒मा ते॑ ॥
Transliteration
idáṃ vaso sutám ándhaḥ píba supū́rṇam udáram | anā́bhayin rarimā́ te ||
Translation
This pressed delight, O Vasu, drink—fill full the vessel within. Fearless, we would give to thee: let thy abundance move in us as a secure increase.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒दम् । व॒सो॒ इति॑ । सु॒तम् । अन्धः॑ । पिब॑ । सुऽपू॑र्णम् । उ॒दर॑म् । अना॑भयिन् । र॒रि॒म । ते॒ ॥इदम् । वसो इति । सुतम् । अन्धः । पिब । सुपूर्णम् । उदरम् । अनाभयिन् । ररिम । ते ॥idam | vaso | iti | sutam | andhaḥ | piba | su-pūrṇam | udaram | anābhayin | rarima | te
Word by Word
इदम्this
इदम्:
Karma (पिबा इत्यस्य) / विषय-निर्देश
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वसोO good one / O Vasu (Indra)
वसो:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवसु (प्रातिपदिक) / वस् (धातु) → वसु (सम्बोधन)
सुतम्pressed (soma)
सुतम्:
Karma (पिबा)
TypeAdjective/Participle
Root√सु (सुनोति) → सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अन्धःsoma-juice
अन्धः:
Karma (पिबा) (सुतम् इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
पिबाdrink!
पिबा:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पिबति)
सुपूर्णम्well-filled
सुपूर्णम्:
Karma (पिबा) (उदरम् इत्यस्य विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग) + पूर्ण (प्रातिपदिक)
उदरम्belly / stomach
उदरम्:
Karma (पिबा) (लक्ष्य-रूपेण: ‘उदरं’ = ‘उदरं यावत्’)
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक)
अनाभयिन्O fearless one
अनाभयिन्:
सम्बोधन (आह्वान) / विशेषण
TypeAdjective (epithet)
Rootअन्- (नञ्) + आभयिन् (प्रातिपदिक; ‘भय’ से)
अरिमाlet not the enemy…
अरिमा:
Kartā (अभिप्रेत-क्रिया: ‘मा …’ निषेध-वाक्ये) / निषेध
TypeNoun + Indeclinable
Rootअरि (प्रातिपदिक) + मा (निषेध/आशंसार्थक अव्यय ‘मा’)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive: ‘of you/your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)