Mantra 8
Sukta 7.15
Rishi: Vasiṣṭha (as above, Maṇḍala 7 Agni cycle)
Devata: Agni
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; verse length and cadence consistent with surrounding Tr̥ṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
क्षप उस्रश्च दीदिहि स्वग्नयस्त्वया वयम् । सुवीरस्त्वमस्मयुः ॥
Samhita Patha (IAST)
क्षप॑ उ॒स्रश्च॑ दीदिहि स्व॒ग्नय॒स्त्वया॑ व॒यम् । सु॒वीर॒स्त्वम॑स्म॒युः ॥
Transliteration
kṣápa usrā́ś ca dīdihi svagnáyas tváyā vayám | suvī́ras tvám asmayúḥ ||
Translation
Shine for us through the nights and through the dawns; by you we become true kindlers of the fire within. You are the good heroic power, companioned with us in our striving.
Padapatha (Word Analysis)
क्षपः॑ । उ॒स्रः । च॒ । दी॒दि॒हि॒ । सु॒ऽअ॒ग्नयः॑ । त्वया॑ । व॒यम् । सु॒ऽवीरः॑ । त्वम् । अ॒स्म॒ऽयुः ॥क्षपः । उस्रः । च । दीदिहि । सुअग्नयः । त्वया । वयम् । सुवीरः । त्वम् । अस्मयुः ॥kṣapaḥ | usraḥ | ca | dīdihi | su-agnayaḥ | tvayā | vayam | su-vīraḥ | tvam | asma-yuḥ
Word by Word
क्षपःnights
क्षपः:
कर्म (दीदिहि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootक्षप् (प्रातिपदिक ‘क्षप्’ = रात्रि)
उस्राःdawns / bright mornings
उस्राः:
कर्म (दीदिहि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootउसर/उस्रा (प्रातिपदिक; ‘उस्रा’ = उषा/प्रभात-गावः)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
दीदिहिshine forth / illumine
दीदिहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootदीदिहि < √दीप् (दीप्/दीप्) ‘दीप्तौ’ (वेद. पुनरुक्त-आदेशः)
स्वग्नयःgood fires / good Agnis
स्वग्नयः:
कर्तृ (अस्मि/भवामि-भावे; ‘वयम्’ इत्यस्य विशेषणवत्)
TypeNoun
Rootस्वग्नि (प्रातिपदिक; ‘सु-’ + ‘अग्नि’ → ‘स्वग्नि’ वेद. रूप)
त्वयाby you / with you
त्वया:
करण
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुवीरःhaving good heroes / very valiant
सुवीरः:
कर्तृ-विशेषण (त्वम् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसुवीर (प्रातिपदिक; सु- + वीर)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मयुःnot mocking / not derisive
अस्मयुः:
कर्तृ-विशेषण (त्वम् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootअस्मयु (प्रातिपदिक; अ- + स्मयु ‘हास्य/उपहास’ → ‘अस्मयु’ = अहास्य/अनुपहासक)