HomeRig VedaMandala 7Sukta 100Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 7.100

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Vishnu
Chandas: Triṣṭubh

नू मर्तो दयते सनिष्यन्यो विष्णव उरुगायाय दाशत् । प्र यः सत्राचा मनसा यजात एतावन्तं नर्यमाविवासात् ॥

नू मर्तो॑ दयते सनि॒ष्यन्यो विष्ण॑व उरुगा॒याय॒ दाश॑त् । प्र यः स॒त्राचा॒ मन॑सा॒ यजा॑त ए॒ताव॑न्तं॒ नर्य॑मा॒विवा॑सात् ॥

nū́ márto dayate saniṣyán yó víṣṇava urugāyā́ya dā́śat | prá yáḥ satrā́cā mánasā yájāta etā́vantaṃ náryam āvivāsāt ||

Now the mortal who seeks to win gives to Vishnu the wide-to-be-sung; he presses forward—constant in mind—and worships. He draws near and serves that heroic Power in its full measure, so that the Vast may uphold his ascent.

नु । मर्तः॑ । द॒य॒ते॒ । स॒नि॒ष्यन् । यः । विष्ण॑वे । उ॒रु॒ऽगा॒याय॑ । दाश॑त् । प्र । यः । स॒त्राचा॑ । मन॑सा । यजा॑ते । ए॒ताव॑न्तम् । नर्य॑म् । आ॒ऽविवा॑सात् ॥नु । मर्तः । दयते । सनिष्यन् । यः । विष्णवे । उरुगायाय । दाशत् । प्र । यः । सत्राचा । मनसा । यजाते । एतावन्तम् । नर्यम् । आविवासात् ॥nu | martaḥ | dayate | saniṣyan | yaḥ | viṣṇave | uru-gāyāya | dāśat | pra | yaḥ | satrācā | manasā | yajāte | etāvantam | naryam | āvivāsāt

नूnow, indeed
नू:
TypeIndeclinable
Rootनू (नुनम्) अव्यय
मर्तःa mortal (man)
मर्तः:
Kartā
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक) < √मृ (to die)
दयतेgives, bestows
दयते:
Kriyā
TypeVerb
Root√दय् (दयते) / √दा (to give) — Vedic middle form
सनिष्यन्seeking to win, desiring to obtain
सनिष्यन्:
Kartā (विशेषणम्) / हेतुः
TypeParticiple
Root√सन् (to win, obtain) + सन्-इष्य (desiderative) → सनिष्यत्/सनिष्यन्
यःwho
यः:
Kartā (सम्बन्धक) / सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विष्णवेto Viṣṇu
विष्णवे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
उरुगायायto the wide-striding / far-famed (one)
उरुगायाय:
Sampradāna (विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootउरुगाय (प्रातिपदिक; उरु- + गाय ‘wide-going/wide-sung’)
दाशत्offers, presents (a gift/oblation)
दाशत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√दाश् (to worship, offer, give) — injunctive/aorist form
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
सत्राचाgoing in the sacrificial session; steadily/continuously (in rite)
सत्राचा:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसत्राच् (प्रातिपदिक; सत्र ‘session’ + अञ्च् ‘going’)
मनसाwith (his) mind
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
यजातhas worshipped / worships (in solemn rite)
यजात:
Kriyā
TypeVerb
Root√यज् (to worship, sacrifice) — perfect/aorist Vedic form
एतावन्तम्so great, of such measure
एतावन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएतावन्त् (प्रातिपदिक)
नर्यम्manly (deed/heroic one)
नर्यम्:
Karma (विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootनर्य (प्रातिपदिक; ‘manly, pertaining to men’)
आविवासात्has reverenced, has served (with homage)
आविवासात्:
Kriyā
TypeVerb
Rootआ-√वस् / √वास् (to dwell; in causative/iterative ‘to honor, to serve’) — Vedic intensive/causative aorist