HomeRig VedaMandala 10Sukta 2Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 10.2

Devata: Agni

पिप्रीहि देवाँ उशतो यविष्ठ विद्वाँ ऋतूँॠतुपते यजेह । ये दैव्या ऋत्विजस्तेभिरग्ने त्वं होतॄणामस्यायजिष्ठः ॥

पि॒प्री॒हि दे॒वाँ उ॑श॒तो य॑विष्ठ वि॒द्वाँ ऋ॒तूँॠ॑तुपते यजे॒ह । ये दैव्या॑ ऋ॒त्विज॒स्तेभि॑रग्ने॒ त्वं होतॄ॑णाम॒स्याय॑जिष्ठः ॥

piprī́hi devā́ṁ uśató yaviṣṭha vidvā́ṁ ṛtū́ṁ ṛtu-pate yajehá | yé daivyā́ ṛ́tvijas tébhir agne tváṁ hotṝ́ṇām asyā́yajiṣṭhaḥ ||

Fill and nourish the gods who desire, O youngest; knowing the seasons, O lord of the right times, sacrifice here. With those divine officiants, O Agni, you are the most apt of the Hotṛs for this offering.

पि॒प्री॒हि । दे॒वान् । उ॒श॒तः । य॒वि॒ष्ठ॒ । वि॒द्वान् । ऋ॒तून् । ऋ॒तु॒ऽप॒ते॒ । य॒ज॒ । इ॒ह । ये । दैव्याः॑ । ऋ॒त्विजः॑ । तेभिः॑ । अ॒ग्ने॒ । त्वम् । होतॄ॑णाम् । अ॒सि॒ । आऽय॑जिष्ठः ॥पिप्रीहि । देवान् । उशतः । यविष्ठ । विद्वान् । ऋतून् । ऋतुपते । यज । इह । ये । दैव्याः । ऋत्विजः । तेभिः । अग्ने । त्वम् । होतॄणाम् । असि । आयजिष्ठः ॥piprīhi | devān | uśataḥ | yaviṣṭha | vidvān | ṛtūn | ṛtu-pate | yaja | iha | ye | daivyāḥ | ṛtvijaḥ | tebhiḥ | agne | tvam | hotṛṝṇām | asi | āyajiṣṭhaḥ

पिप्रीहिfill; satisfy
पिप्रीहि:
(predicate; governs कर्म)
TypeVerb
Rootपॄ (पिपर्ति) / √pṝ
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
उशतःdesiring; eager
उशतः:
(विशेषण of कर्म)
TypeAdjective (present participle used adjectivally)
Rootउशत् (उश् ‘to desire’)
यविष्ठO youngest (Agni)
यविष्ठ:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootयुव (प्रातिपदिक) → यविष्ठ (superlative)
विद्वान्knowing; wise
विद्वान्:
कर्ता (of implied knowing; epithet)
TypeAdjective (perfect participle)
Rootविद्वस् (from √विद् ‘to know’)
ऋतून्the seasons; ritual times
ऋतून्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
ऋतुपतेO lord of the seasons/rites
ऋतुपते:
सम्बोधन
TypeNoun (compound, vocative)
Rootऋतु-पति (समास)
यजworship; sacrifice
यज:
(predicate; governs कर्म/करण)
TypeVerb
Rootयज्
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह
येwho; those who
ये:
कर्ता
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दैव्याःdivine
दैव्याः:
(विशेषण of कर्ता)
TypeAdjective
Rootदैव्य (from देव)
ऋत्विजःthe priests (ṛtvij-s)
ऋत्विजः:
कर्ता
TypeNoun
Rootऋत्विज् (प्रातिपदिक)
तेभिःwith them
तेभिः:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
होतॄणाम्of the Hotṛ-priests
होतॄणाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयजिष्ठःmost fit to sacrifice; best sacrificer
आयजिष्ठः:
(predicate adjective of कर्ता त्वम्)
TypeAdjective (superlative predicate)
Rootयज् + आ (preverb) → आयजिष्ठ (superlative adjective)