Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 10.166

Rishi: Late/anonymous.
Devata: Victory/sovereignty force; no single named devatā in this verse.
Chandas: Likely Anuṣṭubh; confirm by scan.

योगक्षेमं व आदायाहं भूयासमुत्तम आ वो मूर्धानमक्रमीम् । अधस्पदान्म उद्वदत मण्डूका इवोदकान्मण्डूका उदकादिव ॥

यो॒ग॒क्षे॒मं व॑ आ॒दाया॒हं भू॑यासमुत्त॒म आ वो॑ मू॒र्धान॑मक्रमीम् । अ॒ध॒स्प॒दान्म॒ उद्व॑दत म॒ण्डूका॑ इवोद॒कान्म॒ण्डूका॑ उद॒कादि॑व ॥

yógakṣēmaṃ va ādā́yāháṃ bhūyāsam uttamá ā́ vo mūrdhā́nam akramīm | adháspadān má udvadata maṇḍūkā́ ivodakā́n maṇḍūkā́ udakā́d iva ||

Taking to myself your gain and your security, may I become the highest. I have stepped upon your head. From beneath my feet, cry out—like frogs from the water, like frogs rising up from the water.

यो॒ग॒ऽक्षे॒मम् । वः॒ । आ॒ऽदाय॑ । अ॒हम् । भू॒या॒स॒म् । उ॒त्ऽत॒मः । आ । वः॒ । मू॒र्धान॑म् । अ॒क्र॒मी॒म् । अ॒धः॒ऽप॒दात् । मे॒ । उत् । व॒द॒त॒ । म॒ण्डूकाः॑ऽइव । उ॒द॒कात् । म॒ण्डूकाः॑ । उ॒द॒कात्ऽइ॑व ॥योगक्षेमम् । वः । आदाय । अहम् । भूयासम् । उत्तमः । आ । वः । मूर्धानम् । अक्रमीम् । अधःपदात् । मे । उत् । वदत । मण्डूकाःइव । उदकात् । मण्डूकाः । उदकात्इव ॥yoga-kṣemam | vaḥ | ādāya | aham | bhūyāsam | ut-tamaḥ | ā | vaḥ | mūrdhānam | akramīm | adhaḥ-padāt | me | ut | vadata | maṇḍūkāḥ-iva | udakāt | maṇḍūkāḥ | udakāt-iva

योगक्षेमम्welfare and security (prosperity-and-protection)
योगक्षेमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयोगक्षेम (प्रातिपदिक; योग-√युज् + क्षेम)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
आदायhaving taken
आदाय:
पूर्वक्रिया
TypeVerb (absolutive)
Rootआ-√दा (दा॒/दाण् ‘to take’)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भूयासम्may I become
भूयासम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति)
उत्तमःthe highest / best
उत्तमः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक; उच्/उद् + तमप्)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
वःof you / your
वः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मूर्धानम्head
मूर्धानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
अक्रमीम्I strode / stepped
अक्रमीम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootआ-√क्रम् (क्रमते/क्रमति ‘to step, stride’)
अधस्पदात्from below, from the lower footing
अधस्पदात्:
अपादान
TypeIndeclinable (ablatival compound)
Rootअधस् (अव्यय/प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
मःof me / my
मः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
उद्वदतspeak up / speak out
उद्वदत:
क्रिया
TypeVerb
Rootउद्-√वद् (वदति ‘to speak, utter’)
मण्डूकाःfrogs
मण्डूकाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमण्डूक (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उदकात्from the water
उदकात्:
अपादान
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
मण्डूकाःfrogs
मण्डूकाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमण्डूक (प्रातिपदिक)
उदकात्from the water
उदकात्:
अपादान
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव