HomeRig VedaMandala 1Sukta 99Mantra 1

Mantra 1

Sukta 1.99

Devata: Agni (Jātavedas)

जातवेदसे सुनवाम सोममरातीयतो नि दहाति वेदः । स नः पर्षदति दुर्गाणि विश्वा नावेव सिन्धुं दुरितात्यग्निः ॥

जा॒तवे॑दसे सुनवाम॒ सोम॑मरातीय॒तो नि द॑हाति॒ वेद॑: । स न॑: पर्ष॒दति॑ दु॒र्गाणि॒ विश्वा॑ ना॒वेव॒ सिन्धुं॑ दुरि॒तात्य॒ग्निः ॥

jātávedase sunavā́ma sómam arātīyató ní dahāti védaḥ | sá naḥ párṣad áti durgā́ṇi víśvā nā́veva síndhuṃ duritā́ty agníḥ ||

To Jātavedas we press out Soma; the Knower burns down the hostile will that wars against us. May Agni carry us beyond all difficult passages, as in a boat across the river, beyond the peril and the wrong path.

ज॒तऽवे॑दसे । सु॒न॒वा॒म॒ । सोम॑म् । अ॒रा॒ति॒ऽय॒तः । नि । द॒हा॒ति॒ । वेदः॑ । सः । नः॒ । प॒र्ष॒त् । अति॑ । दुः॒ऽगानि॑ । विश्वा॑ । ना॒वाऽइ॑व । सिन्धु॑म् । दुः॒ऽइ॒ता । अति॑ । अ॒ग्निः ॥जतवेदसे । सुनवाम । सोमम् । अरातियतः । नि । दहाति । वेदः । सः । नः । पर्षत् । अति । दुःगानि । विश्वा । नावाइव । सिन्धुम् । दुःइता । अति । अग्निः ॥jata-vedase | sunavāma | somam | arāti-yataḥ | ni | dahāti | vedaḥ | saḥ | naḥ | parṣat | ati | duḥ-gāni | viśvā | nāvāiva | sindhum | duḥ-itā | ati | agniḥ

जातवेदसेto Jātavedas (Agni), the all-knowing/knower of births
जातवेदसे:
सम्प्रदान
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक) < जात (√जन्) + वेदस् (√विद्)
सुनवामlet us press/prepare
सुनवाम:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√सु (सवने/अभिषवे)
सोमम्Soma (the pressed juice)
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
अरातीयतःfrom the hostile/ill-willed (one)
अरातीयतः:
अपादान (भावार्थे: ‘from the hostile one’)
TypeParticiple (used adjectivally/substantively)
Rootअराति (प्रातिपदिक) + √इ (गत्यर्थ) → अरातीयत् (वर्तमान-कृदन्त/शतृ)
निdown, away; completely
नि:
(क्रिया-विशेषण) —
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
दहातिburns, consumes
दहाति:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√दह् (दाहे)
वेदःthe Knower (Agni)
वेदः:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootवेदस् (प्रातिपदिक) < √विद् (ज्ञाने)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पर्षत्may (he) carry across
पर्षत्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√पॄ/पृ (पारणे/तरणे) → पर्षति (वैदिक)
अतिover, across
अति:
(क्रिया-विशेषण) —
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
दुर्गाणिdifficult passages, hardships
दुर्गाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
नावेवlike a boat
नावेव:
करण (उपमान-करणम्) / क्रिया-विशेषण
TypeNoun + Indeclinable (simile)
Rootनौ (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
सिन्धुम्the river/stream
सिन्धुम्:
कर्म (उपमान-वाक्ये)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
दुरितात्from distress/sin, from misfortune
दुरितात्:
अपादान
TypeNoun
Rootदुरित (प्रातिपदिक)
अतिbeyond, across
अति:
(क्रिया-विशेषण) —
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
अग्निःAgni (Fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)