Mantra 6
Sukta 1.188
Rishi: Agastya
Devata: Uṣas (dual form uṣasau; dawn-powers invited to the seat)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
सुरुक्मे हि सुपेशसाधि श्रिया विराजतः । उषासावेह सीदताम् ॥
Samhita Patha (IAST)
सु॒रु॒क्मे हि सु॒पेश॒साधि॑ श्रि॒या वि॒राज॑तः । उ॒षासा॒वेह सी॑दताम् ॥
Transliteration
surukmé hí supeśasā́dhi śriyā́ virā́jataḥ | uṣásāv éha sī́datām ||
Translation
Golden and beautifully formed, shining with splendor—O Dawn-pair, take your seats here. Let the illumining movements settle in our work and make it radiant with fortunate light.
Padapatha (Word Analysis)
सु॒रु॒क्मे॒ इति॑ सु॒ऽरु॒क्मे । हि । सु॒ऽपेश॑सा । अधि॑ । श्रि॒या । वि॒ऽराज॑तः । उ॒षसौ॑ । आ । इ॒ह । सी॒द॒ता॒म् ॥सुरुक्मे इति सुरुक्मे । हि । सुपेशसा । अधि । श्रिया । विराजतः । उषसौ । आ । इह । सीदताम् ॥surukmeitisu-rukme | hi | su-peśasā | adhi | śriyā | vi-rājataḥ | uṣasau | ā | iha | sīdatām
Word by Word
सुरुक्मेin the two golden (dawns)
सुरुक्मे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootसुरुक्म (प्रातिपदिक; सु- + रुक्म ‘gold/brightness’)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
सुपेशसाwith the two of lovely form
सुपेशसा:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसुपेशस् (प्रातिपदिक; सु- + पेशस् ‘form/beauty’)
अधिupon, over
अधि:
—
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
श्रियाwith splendor
श्रिया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootश्री (स्त्री; प्रातिपदिक)
विराजतःof the two shining ones
विराजतः:
Sambandha (genitive relation)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootवि-राज् (धातु ‘to shine, be splendid’) → वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययः ‘विराजत्’
उषासाthe two Dawns
उषासा:
Kartā
TypeNoun
Rootउषस् (स्त्री; प्रातिपदिक) → द्विवचन-प्रातिपदिकरूपम् ‘उषासा’
अवेहdown here, hither
अवेह:
—
TypeIndeclinable
Rootअव + इह (अव्यय-संयोगः)
सीदताम्let (them) sit/settle
सीदताम्:
Kriyā
TypeVerb
Rootसद् (धातु ‘to sit, settle’)