HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 52
Previous Mantra

Mantra 52

Sukta 1.164

Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Sarasvant (paired with Sarasvatī; a masculine form/power of the flowing plenitude)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; metrical verification recommended)

दिव्यं सुपर्णं वायसं बृहन्तमपां गर्भं दर्शतमोषधीनाम् । अभीपतो वृष्टिभिस्तर्पयन्तं सरस्वन्तमवसे जोहवीमि ॥

दि॒व्यं सु॑प॒र्णं वा॑य॒सं बृ॒हन्त॑म॒पां गर्भं॑ दर्श॒तमोष॑धीनाम् । अ॒भी॒प॒तो वृ॒ष्टिभि॑स्त॒र्पय॑न्तं॒ सर॑स्वन्त॒मव॑से जोहवीमि ॥

divyáṃ supárṇaṃ vāyasáṃ bṛhántam apā́ṃ gárbhaṃ darśatám óṣadhīnām | abhīpáto vṛ́ṣṭibhis tarpáyantaṃ sárasvantam ávase johavīmi ||

I call for help upon Sarasvant, the heavenly fair-winged one, the vast bird; the embryo of the waters, visible in the herbs—ever watching, he satisfies them by the rains: may that luminous power aid our growth into truth.

दि॒व्यम् । सु॒ऽप॒र्णम् । वा॒य॒सम् । बृ॒हन्त॑म् । अ॒पाम् । गर्भ॑म् । द॒र्श॒तम् । ओष॑धीनाम् । अ॒भी॒प॒तः । वृ॒ष्टिऽभिः॑ । त॒र्पय॑न्तम् । सर॑स्वन्तम् । अव॑से । जो॒ह॒वी॒मि॒ ॥दिव्यम् । सुपर्णम् । वायसम् । बृहन्तम् । अपाम् । गर्भम् । दर्शतम् । ओषधीनाम् । अभीपतः । वृष्टिभिः । तर्पयन्तम् । सरस्वन्तम् । अवसे । जोहवीमि ॥divyam | su-parṇam | vāyasam | bṛhantam | apām | garbham | darśatam | oṣadhīnām | abhīpataḥ | vṛṣṭi-bhiḥ | tarpayantam | sarasvantam | avase | johavīm i

दिव्यम्heavenly, divine
दिव्यम्:
कर्म (विशेष्य ‘सुपर्णम्’ का विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक; दिव् ‘द्युतौ’ से) अथवा दिव्-सम्बन्धी
सुपर्णम्the fair-winged one (bird; often a divine bird)
सुपर्णम्:
कर्म
TypeNoun (also adjectival)
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक; सु- + पर्ण)
वायसम्a bird (lit. ‘of the air’; also ‘crow’ in later usage)
वायसम्:
कर्म (सुपर्णम् का विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun/Adjective
Rootवायस (प्रातिपदिक)
बृहन्तम्great, lofty
बृहन्तम्:
कर्म (सुपर्णम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक; √बृह् ‘वृद्धौ’)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (गर्भम् के साथ)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
गर्भम्embryo, womb, hidden germ
गर्भम्:
कर्म (सुपर्णम् का विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
दर्शतम्beautiful to see, wondrous
दर्शतम्:
कर्म (गर्भम्/सुपर्णम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootदर्शत (प्रातिपदिक; √दृश् ‘दर्शन’)
ओषधीनाम्of the plants, herbs
ओषधीनाम्:
सम्बन्ध (गर्भम् के साथ)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
अभीपत॒ःthe one flying/hovering towards (over), the swooper
अभीपत॒ः:
कर्ता (तर्पयन्तम् का)
TypeNoun/Adjective
Rootअभीपत् (प्रातिपदिक; अभि-√पत् ‘गत्यर्थे/पतने’)
वृष्टिभिःwith rains, by showers
वृष्टिभिः:
करण
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक; √वृष् ‘वर्षणे’)
तर्पयन्तम्satisfying, refreshing
तर्पयन्तम्:
कर्म (जोहवीमि का; ‘him who is satisfying’)
TypeVerb-derived participle
Root√तृप् (तर्पयति; causative) / तर्पयन्त् (वर्तमान कृदन्त)
सरस्वन्तम्Sarasvant (the one possessing waters; a deity)
सरस्वन्तम्:
कर्म (जोहवीमि का)
TypeNoun/Adjective (divine name)
Rootसरस्वन्त् (प्रातिपदिक)
अवसेfor aid, for protection
अवसे:
सम्प्रदान (प्रयोजन: ‘for help’)
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक)
जोहवीमिI repeatedly invoke/call upon
जोहवीमि:
क्रिया (मुख्य)
TypeVerb
Root√ह्वे (Vedic intensive/iterative: जोहव-)