Home›Ramayana›Ayodhya Kanda›Sarga 9›Shloka 58
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 9, Shloka 58

मन्थराप्रेरणा—वरद्वय-स्मरणं च

Manthara’s Provocation and the Recalling of Two Boons

Devanagari script

इह वा मां मृतां कुब्जे नृपायावेदयिष्यसि।वनं तु राघवे प्राप्ते भरतः प्राप्स्यति क्षितिम्।।।।

Transliteration

iha vā māṃ mṛtāṃ kubje nṛpāyāvedayiṣyasi | vanaṃ tu rāghave prāpte bharataḥ prāpsyati kṣitim ||

Translation

O hunchback, you shall report to the king this: either I shall lie dead here, or—when Rāghava is sent to the forest—Bharata will obtain the kingdom.

Word by Word
इहhere
इह:
अधिकरण (Adhikaraṇa) — location
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (स्थानवाचक-अव्ययम्) — indeclinable adverb of place
वाor
वा:
सम्बन्ध/निपात (particle; no kāraka)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (विकल्पार्थक-निपातः) — disjunctive particle
माम्me
माम्:
कर्म (Karman) — object
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; स्त्री/पुं (प्रयोगे); द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — pronoun, accusative singular
मृताम्dead (as if dead)
मृताम्:
कर्म-विशेषण (object qualifier)
TypeAdjective
Rootमृत (√मृ धातु, क्त-प्रत्ययः; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-कृदन्त-विशेषणम्; स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — past passive participle used adjectivally, feminine accusative singular (agreeing with माम्)
कुब्जेO hunchback (Kubjā)
कुब्जे:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootकुब्जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम् — vocative singular
नृपायto the king (Daśaratha)
नृपाय:
सम्प्रदान (Sampradāna) — recipient
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम् — dative singular
आवेदयिष्यसिyou will inform / report
आवेदयिष्यसि:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootआ + √विद् (विद् धातु, 10गण/चुरादि-प्रयोगः: वेदयति) / causative base √विद् → वेदय; भविष्यत्
Formआ-उपसर्गपूर्वकः; लृट्-लकारः (भविष्यत्कालः), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् — future, 2nd person singular, active
वनम्to the forest / the forest
वनम्:
कर्म (Karman) — object (goal as object with गतिअर्थ)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — accusative singular
तुbut / indeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (particle; no kāraka)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम् (विरोध/विशेषार्थक-निपातः) — particle meaning 'but/indeed'
राघवेwhen/with Rāghava (Rāma)
राघवे:
अधिकरण (Adhikaraṇa) — locus/condition ('when/while Rāghava...')
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् — locative singular
प्राप्तेhaving gone / having reached
प्राप्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa) — temporal condition (locative absolute sense)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (प्र + √आप् धातु, क्त-प्रत्ययः; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-कृदन्तम्; पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् — locative absolute/locative participle agreeing with राघवे
भरतःBharata
भरतः:
कर्ता (Kartā) — subject/agent
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — nominative singular
प्राप्स्यतिwill obtain / will secure
प्राप्स्यति:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootप्र + √आप् (धातु) → प्राप्नोति; लृट्
Formप्र-उपसर्गपूर्वकः; लृट्-लकारः (भविष्यत्कालः), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् — future, 3rd person singular, active
क्षितिम्the earth / kingdom
क्षितिम्:
कर्म (Karman) — object
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — accusative singular
Context

O hunchback, tell the king, either Bharata shall secure the kingdom on Rama's departure to the forest or else I will die here.

Characters & Entities
K
Kaikeyī
M
Mantharā (Kubjā)
D
Daśaratha (nṛpa)
R
Rāghava/Rāma
B
Bharata
F
Forest (vana)

FAQs

It illustrates adharma through coercion: using threats of self-harm to force political outcomes violates truthful, compassionate, and righteous conduct.

Kaikeyī frames an ultimatum to be delivered to Daśaratha: either her death—or Rama’s exile enabling Bharata’s accession.

No virtue is celebrated; the verse highlights obstinacy and manipulative resolve, contrasting with the Ramayana’s ideal of truthful, dharmic persuasion.

←Previous Verse
Next Verse→