Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 68, Shloka 3

दूतप्रेषणम् — Dispatch of Messengers to Kekaya

Bharata’s Recall

यदसौ मातुलकुले दत्तराज्यं परं सुखी।भरतो वसति भ्रात्रा शत्रुघ्नेन समन्वितः।।2.68.2।।तच्छीघ्रं जवना दूता गच्छन्तु त्वरितैर्हयैः।आनेतुं भ्रातरौ वीरौ किं समीक्षामहे वयम्।।2.68.3।।

tac chīghraṃ javanā dūtā gacchantu tvaritair hayaiḥ | ānetuṃ bhrātarau vīrau kiṃ samīkṣāmahe vayam || 2.68.3 ||

therefore let swift messengers depart at once on speedy horses to bring back the two valiant brothers; what further is there for us to deliberate?

yatsince/because
yat:
Hetu (हेतुः)
TypeIndeclinable
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formयत् (causal/relative particle; here 'since/because'—हेतौ अव्ययप्रयोगः)
asauthat (person)
asau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadas (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (refers to Bharata)
mātulakulein the maternal-uncle's family/house
mātulakule:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootmātula + kula (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष ('mātulasya kulam'), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणे
dattarājyam(one) to whom the kingdom is given
dattarājyam:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootdatta (कृदन्त; √dā धातु) + rājya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय ('dattam rājyaṃ yasya/यत्र'), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (asau/Bharata)
paramvery/extremely
param:
Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (adverbial accusative)
sukhīhappy
sukhī:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootsukhin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (asau/Bharata)
bharataḥBharata
bharataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
vasatilives/dwells
vasati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvas (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
bhrātrāwith (his) brother
bhrātrā:
Sahakari (सहकारि/सह)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सहकारक (instrumental of accompaniment)
śatrughnenawith Shatrughna
śatrughnena:
Sahakari (सहकारि/सह)
TypeNoun
Rootśatrughna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सहकारक
samanvitaḥaccompanied
samanvitaḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootsamanvita (कृदन्त; √i धातु with सम्+अनु, क्त)
Formभूतकृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (Bharata)
tattherefore
tat:
Hetu (हेतुः)
TypeIndeclinable
Roottad (प्रातिपदिक)
Formतत् (therefore/for that reason—अव्ययवत् प्रयोगः)
śīghramquickly
śīghram:
Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
javanāḥswift
javanāḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootjavana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (dūtāḥ)
dūtāḥmessengers
dūtāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता
gacchantulet (them) go
gacchantu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
tvaritaiḥswift/quick
tvaritaiḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Roottvarita (कृदन्त; √tvar धातु, क्त)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (hayaiḥ)
hayaiḥby horses
hayaiḥ:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Roothaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण (instrument/means)
ānetumto bring
ānetum:
Prayojana (प्रयोजनम्)
TypeVerb
Rootā-nī (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive/तुमुनन्त), प्रयोजनार्थ (purpose)
bhrātarauthe two brothers
bhrātarau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), द्विवचन; कर्म
vīrauvaliant
vīrau:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; विशेषणम् (bhrātarau)
kimwhy/what (need)
kim:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootkim (प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)
samīkṣāmahedo we deliberate/consider
samīkṣāmahe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-īkṣ (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपदम्, उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन
vayamwe
vayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता

The messengers crossed the divine Saradanda of calm waters frequented by fowls of various speices and thronged with people. And proceeded speedily.

M
messengers (dūtāḥ)
B
Bharata
Ś
Śatrughna
H
horses (hayāḥ)

FAQs

Dharma is timely action: when righteousness and public order depend on swift steps, delay becomes a form of negligence.

Ayodhya’s elders decide to send messengers immediately to fetch Bharata and Śatrughna from their place of stay.

Decisiveness in service—acting quickly to fulfill a necessary duty.