Shloka 8

Description of the Origin of the Cosmic Egg (Brahmāṇḍa) and the Ocean as King of Tīrthas

Devanagari script

यशस्वी मतिमाञ्छ्रीमान्सत्यवादी जितेंद्रियः । वेदशास्त्रार्थविद्विप्रो भवेत्पश्चात्तु वैष्णवः ॥ ८ ॥

Transliteration

yaśasvī matimāñchrīmānsatyavādī jiteṃdriyaḥ | vedaśāstrārthavidvipro bhavetpaścāttu vaiṣṇavaḥ || 8 ||

Translation

Thereafter he becomes renowned, intelligent, and prosperous—truth-speaking and a conqueror of the senses. That brāhmaṇa, well-versed in the meanings of the Vedas and the śāstras, then becomes a Vaiṣṇava, a devotee of Viṣṇu.

Word by Word

• यशस्वी: famous, illustrious
• यशस्वी: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यशस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• मतिमान्: intelligent
• मतिमान्: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मतिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• श्रीमान्: prosperous, endowed with fortune
• श्रीमान्: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सत्यवादी: truth-speaking
• सत्यवादी: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य-वादी (प्रातिपदिक); घटक: सत्य + वादिन्
• Form: तत्पुरुष-समास (उपपद: ‘सत्यं वदति’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• जितेन्द्रियः: one who has conquered the senses
• जितेन्द्रियः: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित-इन्द्रिय (कृदन्त+प्रातिपदिक); घटक: जित (जि-धातु, क्त) + इन्द्रिय
• Form: तत्पुरुष-समास (‘इन्द्रियाणि जितानि यस्य’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• वेदशास्त्रार्थवित्: knower of the meanings of Veda and śāstra
• वेदशास्त्रार्थवित्: कर्ता-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद-शास्त्र-अर्थ-वित् (प्रातिपदिक); घटक: वेद + शास्त्र + अर्थ + वित् (विद्-धातु से)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (‘वेदशास्त्रयोः अर्थं वेत्ति’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• विप्रः: a learned Brahmin
• विप्रः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवेत्: should become
• भवेत्: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: कालाधिकरण (Kāla-adhikaraṇa/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time: ‘afterwards’)

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध/निपात (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: ‘but/indeed’)

• वैष्णवः: a Vaiṣṇava devotee
• वैष्णवः: कर्ता-प्रत्यय (Predicate nominative/कर्तृसमाना)
• Type: Noun
• Root: वैष्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a progression of spiritual maturation: ethical virtues (truth and self-control) and scriptural understanding culminate in becoming a Vaiṣṇava—devotion to Viṣṇu as the fulfilled outcome of dharmic life.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as the natural ‘afterward’ (paścāt) fruit of purified character and correct grasp of Vedic-śāstric meaning—devotion grounded in understanding, not mere sentiment.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse emphasizes artha-jñāna—competence in interpreting the meaning of Veda and śāstra (a practical outcome supported by Vedāṅga disciplines like Vyākaraṇa and Nirukta for accurate comprehension).