Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Sūrya-stava: Dhaumya’s Counsel and the Aṣṭaśata-nāma of Sūrya

धौग्य उवाच पुरा सृष्टानि भूतानि पीड्यन्ते क्षुधया भृशम्‌ । ततो<नुकम्पया तेषां सविता स्वपिता यथा,धौम्य बोले--राजन्‌! सृष्टिके प्रारम्भकालमें जब सभी प्राणी भूखसे अत्यन्त व्याकुल हो रहे थे, तब भगवान्‌ सूर्यने पिताकी भाँति उन सबपर दया करके उत्तरायणमें जाकर अपनी किरणोंसे पृथ्वीका रस (जल) खींचा और दक्षिणायनमें लौटकर पृथ्वीको उस रससे आविष्ट किया

Dhaumya uvāca: purā sṛṣṭāni bhūtāni pīḍyante kṣudhayā bhṛśam | tato 'nukampayā teṣāṃ savitā sva-pitā yathā |

Dhaumya said: “In the earliest time, when created beings were severely afflicted by hunger, the Sun, compassionate toward them like a father to his own children, took pity on all.”

धौम्यःDhaumya
धौम्यः:
Karta
TypeNoun
Rootधौम्य
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
पुराformerly, in the past
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
सृष्टानिcreated
सृष्टानि:
TypeAdjective
Rootसृष्ट
FormNeuter, Nominative, Plural
भूतानिbeings, creatures
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
पीड्यन्तेwere afflicted, were tormented
पीड्यन्ते:
TypeVerb
Rootपीड्
FormPresent, 3rd, Plural, Atmanepada (Passive-like usage)
क्षुधयाby hunger
क्षुधया:
Karana
TypeNoun
Rootक्षुध्
FormFeminine, Instrumental, Singular
भृशम्excessively, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अनुकम्पयाout of compassion
अनुकम्पया:
Karana
TypeNoun
Rootअनुकम्पा
FormFeminine, Instrumental, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Genitive, Plural
सविताthe Sun (Savitar)
सविता:
Karta
TypeNoun
Rootसवितृ
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वपिताone's own father
स्वपिता:
TypeNoun
Rootस्वपितृ
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas, like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा

धौग्य उवाच

धौम्य (Dhaumya)
सविता / सूर्य (Savitā / Sūrya, the Sun)
भूतानि (living beings)