Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

द्वैतवनगमनम् (Dvāitavana-gamanam) — Journey and Settlement at Dvaita Forest-Lake

सत्येन धर्मेण यथार्हवृत्त्या हिया तथा सर्वभूतान्यतीत्य । यशश्न तेजश्न तवापि दीप्त॑ विभावसोर्भास्करस्येव पार्थ,कुन्तीनन्दन! तुम अपने सत्य, धर्म, यथायोग्य बर्ताव तथा लज्जा आदि सदगुणोंके कारण समस्त प्राणियोंसे ऊँचे उठे हुए हो। तुम्हारा यश और तेज अग्नि तथा सूर्यके समान प्रकाशित हो रहा है

satyena dharmeṇa yathārhavṛttyā hriyā tathā sarvabhūtāny atītya | yaśaś ca tejaś ca tavāpi dīptaṃ vibhāvasor bhāskarasyeva pārtha, kuntīnandana ||

Mārkaṇḍeya said: “By truthfulness, by righteousness, by conduct befitting your station, and by modesty, you have risen above all living beings. Your fame and your splendor shine forth—like Fire and like the Sun—O Pārtha, son of Kuntī.”

सत्येनby truth
सत्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
धर्मेणby righteousness/dharma
धर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Instrumental, Singular
यथाaccording to/as
यथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयथा
अर्ह-वृत्त्याby conduct befitting (one's station)
अर्ह-वृत्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootअर्हवृत्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
ह्रियाby modesty/shame (sense of propriety)
ह्रिया:
Karana
TypeNoun
Rootह्री
FormFeminine, Instrumental, Singular
तथाlikewise/also
तथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतथा
सर्व-भूतानिall beings
सर्व-भूतानि:
Karma
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Accusative, Plural
अतीत्यhaving surpassed
अतीत्य:
Karta
TypeVerb
Rootअति-इ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
यशःfame
यशः:
Karta
TypeNoun
Rootयशस्
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तेजःsplendor/energy
तेजः:
Karta
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तवof you/your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
FormGenitive, Singular
अपिalso/indeed
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
दीप्तम्is blazing/shining
दीप्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootदीप्त
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
विभावसोःof Fire (Agni)
विभावसोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootविभावसु
FormMasculine, Genitive, Singular
भास्करस्यof the Sun
भास्करस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootभास्कर
FormMasculine, Genitive, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
पार्थO son of Pritha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
कुन्ती-नन्दनO son of Kunti
कुन्ती-नन्दन:
TypeNoun
Rootकुन्तीनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
P
Pārtha (Arjuna)
K
Kuntī
V
Vibhāvasu (Agni)
B
Bhāskara (Sūrya)

Educational Q&A

True excellence is grounded in satya (truth), dharma (righteousness), yathārha-vṛtti (role-appropriate conduct), and hrī (modest moral restraint). These virtues elevate a person above others and naturally manifest as lasting fame (yaśaḥ) and inner radiance (tejaḥ).

The sage Mārkaṇḍeya addresses Pārtha (Arjuna), praising him for his ethical qualities and declaring that his renown and brilliance shine like Agni (fire) and Sūrya (the sun), affirming his stature among beings.