Shloka 24

Adhyāya 227: Duryodhana’s Deliberation and the Ghoṣa-yātrā Pretext

Dvaita-vana

Devanagari script

अभिनन्दस्व न: सर्वा: प्रस्नुता: स्नेहविक्लवा: । तासां तद्‌ वचन श्र॒ुत्वा पातुकाम: स्तानान्‌ प्रभु:,“देखो, हम पुत्र-स्नेहसे विकल हो रही हैं, हमारे स्तनोंसे दूध झर रहा है इसे पीकर हम सबको सम्मानित और आनन्दित करो।” मातृकाओंकी यह बात सुनकर समर्थ स्कन्दके मनमें उनके स्तनपानकी इच्छा जाग्रत हो गयी

Transliteration

abhinandasva naḥ sarvāḥ prasnutāḥ snehaviklavāḥ | tāsāṃ tad vacanaṃ śrutvā pātukāmaḥ stanān prabhuḥ ||

Translation

Markandeya said: “Honor and gladden us all. Overcome by motherly affection, our breasts are flowing with milk; drink it and thereby satisfy and bless us.” Hearing the mothers’ words, the mighty Skanda felt the desire to nurse at their breasts.

Word by Word

• अभिनन्दस्व: honour / gladden (us)!
• Type: Verb
• Root: अभि-नन्द्
• Form: लोट् (imperative), आत्मनेपद, मध्यम, एकवचन

• नः: of us / to us
• नः: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: त्रिलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• सर्वाः: all (we)
• सर्वाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• प्रस्नुताः: oozing (milk), flowing
• प्रस्नुताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: प्र-स्नु (धातु) → प्रस्नुत (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• स्नेह-विक्लवाः: distressed due to affection
• स्नेह-विक्लवाः: Karta
• Type: Adjective
• Root: स्नेह + विक्लव
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तासाम्: of them
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वचनम्: speech, words
• वचनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वचन
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा
• Form: क्त्वा (absolutive), कर्तरि

• पातु-कामः: desirous to drink
• पातु-कामः: Karta
• Type: Adjective
• Root: पा (धातु) + काम
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्तनान्: breasts
• स्तनान्: Karma
• Type: Noun
• Root: स्तन
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• प्रभुः: the lord / master
• प्रभुः: Karta
• Type: Noun
• Root: प्रभु
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

मार्कण्डेय उवाच

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Skanda (Kārttikeya)
• mātṛkāḥ (the Mothers/divine mother-figures)
• stanāḥ (breasts)
• kṣīra (milk, implied by 'prasnutāḥ')