Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

निवातकवचैः सह अर्जुनस्य रथयुद्धम्

Arjuna’s chariot engagement with the Nivātakavacas

उवाच वचन धीमान्‌ देवराज: पुरंदर: । त्वमिमां पृथिवीं राजन्‌ प्रशासिष्यसि पाण्डव । स्वस्ति प्राप्रुहि कौन्तेय काम्यकं पुनराश्रमम्‌,अतः देवराजका पूजन करके वे बड़े प्रसन्न हुए। उदारचित्त राजा युधिष्ठिरको इस प्रकार हर्षमें मगन देखकर परम बुद्धिमान्‌ देवराज इन्द्रने कहा--पाण्डुनन्दन! तुम इस पृथ्वीका शासन करोगे। कुन्तीकुमार! अब तुम पुन: काम्यक वनके कल्याणकारी आश्रममें चले जाओ

uvāca vacanaṃ dhīmān devarājaḥ puraṃdaraḥ | tvam imāṃ pṛthivīṃ rājan praśāsiṣyasi pāṇḍava | svasti prāpruhi kaunteya kāmyakaṃ punar āśramam ||

Vaiśampāyana said: Then the wise lord of the gods, Purandara (Indra), spoke these words: “O king, O Pāṇḍava, you shall rule this earth. O son of Kuntī, go now in safety once more to the auspicious hermitage in the Kāmyaka forest.”

उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (लिट्), 3, Singular, Parasmaipada
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
धीमान्wise, intelligent
धीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
देवराजःking of the gods (Indra)
देवराजः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवराज
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरंदरःPurandara (Indra)
पुरंदरः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरंदर
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
इमाम्this
इमाम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Accusative, Singular
पृथिवीम्earth, kingdom
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Accusative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रशासिष्यसिyou will rule/govern
प्रशासिष्यसि:
TypeVerb
Rootशास्
FormSimple Future (लृट्), 2, Singular, Parasmaipada
पाण्डवO Pandava
पाण्डव:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Vocative, Singular
स्वस्तिwell-being; auspiciously
स्वस्ति:
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति
प्राप्रुहिgo/attain (reach)
प्राप्रुहि:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormImperative (लोट्), 2, Singular, Parasmaipada
कौन्तेयO son of Kunti
कौन्तेय:
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Vocative, Singular
काम्यकम्Kamyaka (name of the forest)
काम्यकम्:
TypeAdjective
Rootकाम्यक
FormNeuter, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
आश्रमम्hermitage, ashram
आश्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
I
Indra (Devarāja, Purandara)
Y
Yudhiṣṭhira (implied by address rājan, pāṇḍava, kaunteya)
K
Kuntī (via epithet Kaunteya)
P
Pāṇḍu (via epithet Pāṇḍava)
P
Pṛthivī (the earth/kingdom)
K
Kāmyaka forest
Ā
Āśrama (hermitage)