Shloka 65
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
Devanagari script
इदमन्यच्चतुर्थ ते भावस्पर्शविघातकम् । दुष्टाया लक्ष्यते लिड्रं विवृण्वत्याप्रकाशितम्
Translation
Janaka said: “And there is this as well—your fourth sign, which strikes at the very touch of affection in the heart. The fault that lay hidden you have yourself brought into the open. Thus you appear corrupt; and this fourth mark of your corruption stands plainly revealed.”
Word by Word
इदम्this
इदम्:
Karta
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
अन्यत्another (additional)
अन्यत्:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
चतुर्थम्fourth
चतुर्थम्:
Karta
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
तेof you / your
ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, षष्ठी, एकवचन
भावfeeling, affection
भाव:
Karta
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्पर्शtouch, contact
स्पर्श:
Karta
TypeNoun
Rootस्पर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विघातकम्destructive, injurious
विघातकम्:
Karta
TypeAdjective
Rootविघातक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
दुष्टायाःof the wicked woman / of the wicked one
दुष्टायाः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदुष्टा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
लक्ष्यतेis seen / is perceived
लक्ष्यते:
Karta
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, कर्मणि (passive)
लिङ्गम्mark, sign
लिङ्गम्:
Karta
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
विवृण्वत्याby (her) revealing / while revealing
विवृण्वत्या:
Karana
TypeVerb
Rootवि + वृ (धातु) → विवृण्वत् (वर्तमान-कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन, शतृ (वर्तमान-कर्तरि)
अप्रकाशितम्unrevealed, not made manifest
अप्रकाशितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअ + प्रकाशित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन, क्त (भूतकर्मणि)
Speaker
जनक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes