Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

अभिमन्युना दुःशासनस्य ताडनम्

Abhimanyu’s Rebuke and Wounding of Duḥśāsana; Karṇa’s Counter-volley

अभिमन्यु: कृतोत्साह: कृतोत्साहानरिंदमान्‌ | रथस्थो रथिन: सर्वास्तावकानभ्यवर्षयत्‌,अभिमन्यु युद्धके लिये उत्साहसे भरा था। वह रथपर बैठकर आपके उत्साहभरे शत्रुदमन समस्त रथारोहियोंपर बाणोंकी वर्षा करने लगा

sañjaya uvāca |

abhimanyuḥ kṛtotsāhaḥ kṛtotsāhān ariṃdamān |

rathastho rathinaḥ sarvāstāvakān abhyavarṣayat ||

Sañjaya said: Abhimanyu, filled with ardour, from his chariot showered arrows upon all your chariot-warriors—those spirited, foe-subduing fighters—pressing them hard in the clash of arms.

अभिमन्युःAbhimanyu
अभिमन्युः:
Karta
TypeNoun
Rootअभिमन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतोत्साहःhaving roused/formed his zeal; full of enthusiasm
कृतोत्साहः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतोत्साह
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतोत्साहान्the enthusiastic (ones)
कृतोत्साहान्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृतोत्साह
FormMasculine, Accusative, Plural
अरिंदमान्enemy-subduing (men)
अरिंदमान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअरिंदम
FormMasculine, Accusative, Plural
रथस्थःstanding in/being on the chariot
रथस्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootरथस्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
रथिनःchariot-warriors
रथिनः:
Karma
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Accusative, Plural
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
तावकान्your (men); belonging to you
तावकान्:
Karma
TypeAdjective
Rootतावक
FormMasculine, Accusative, Plural
अभ्यवर्षयत्rained upon; showered (with arrows)
अभ्यवर्षयत्:
TypeVerb
Rootअभि + √वृष्
FormImperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Abhimanyu
K
Kaurava chariot-warriors (tāvakāḥ rathinaḥ)
C
Chariot (ratha)
A
Arrows (implied by abhyavarṣayat)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya-dharma in practice: disciplined zeal (utsāha) and steadfastness in battle. Even in a morally fraught war, a warrior is portrayed as obligated to act with courage and effectiveness rather than hesitation.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Abhimanyu, mounted on his chariot and brimming with resolve, launches a fierce arrow-shower against the Kaurava chariot-fighters, driving the combat forward with aggressive momentum.