शक्यं दीर्घेण कालेन युक्तेनातन्द्रितेन च । प्राणयात्रामनेकां च कल्पमानेन भारत
śakyaṃ dīrgheṇa kālena yuktenātandritena ca | prāṇayātrām anekāṃ ca kalpamānena bhārata ||
Bhishma said: “O Bharata, over a long span of time, with disciplined effort and without negligence, one can sustain life through many successive modes of livelihood—continually adapting one’s means of living.”
भीष्म उवाच
Sustaining life in a dharmic way requires long-term patience, disciplined engagement, and constant vigilance; by adapting one’s means thoughtfully, one can endure changing circumstances without falling into negligence.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira on practical dharma. Here he emphasizes perseverance and regulated effort as the basis for maintaining livelihood across varying conditions.