Previous Verse
Next Verse

Shloka 70

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

धन्विनां नृपशार्दूल यः सर्वस्त्रिविदुत्तम: । महाकीर्तिमिहातेजा: स जज्ञे मनुजेश्वर,नृपश्रेष्ठ राजा जनमेजय! आचार्य द्रोण समस्त धनुर्धर वीरोंमें उत्तम और सम्पूर्ण अस्त्रोंके ज्ञाता थे। उनकी कीर्ति बहुत दूरतक फैली हुई थी। वे महान्‌ तेजस्वी थे

vaiśampāyana uvāca |

dhanvināṁ nṛpaśārdūla yaḥ sarvāstravid uttamaḥ |

mahākīrtir ihātejāḥ sa jajñe manujeśvara nṛpaśreṣṭha rājā janamejaya ||

Vaiśampāyana said: O tiger among kings, O lord of men, O best of rulers—King Janamejaya—there was born one who was the foremost among archers and the best of all who knew the entire science of weapons. His fame spread far and wide, and he was possessed of great splendor.

धन्विनाम्of archers
धन्विनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधन्विन्
FormMasculine, Genitive, Plural
नृपशार्दूलO tiger among kings
नृपशार्दूल:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनृपशार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वःall / entirely
सर्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्त्रविद्knower of weapons
अस्त्रविद्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्त्रविद्
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्तमःexcellent, best
उत्तमः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
महाकीर्तिःof great fame
महाकीर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाकीर्ति
FormMasculine, Nominative, Singular
इहhere, in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
अतेजाःnot brilliant (textual reading; likely intended: महातेजाः = very brilliant)
अतेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
जज्ञेwas born / came into being
जज्ञे:
Karta
TypeVerb
Rootजन्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
मनुजेश्वरO lord of men
मनुजेश्वर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुजेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya

Educational Q&A

The verse elevates mastery of knowledge (astra-vidyā) and disciplined brilliance (tejas) as forces that shape history; it also hints that exceptional skill and fame carry ethical weight, because such power will influence rulers and the fate of many.

Vaiśampāyana addresses King Janamejaya and announces the birth of a supremely accomplished figure—foremost among archers and expert in all weapons—whose great fame and radiance foreshadow his major role in the epic’s unfolding events.