Shloka 43

बली वीर इति ख्यातो यस्त्वासीदसुरोत्तम: । पौण्ड्रमात्स्यक इत्येवं बभूव स नराधिप:,महाबली वीर नामसे विख्यात जो श्रेष्ठ असुर (विक्षरका तीसरा भाई) था, पौण्ड्रमात्स्यक नामसे प्रसिद्ध राजा हुआ

balī vīra iti khyāto yas tv āsīd asurottamaḥ | pauṇḍramātsyaka ity evaṃ babhūva sa narādhipaḥ ||

Vaiśampāyana said: “That foremost of the Asuras, renowned by the name ‘Balī Vīra’, later became a human king, known in the world as Pauṇḍramātsyaka.”

बलीBali (the mighty one)
बली:
Karta
TypeNoun
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वीरःhero, brave one
वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus, as (called)
इति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइति
ख्यातःrenowned, known
ख्यातः:
Karta
TypeAdjective
Rootख्या (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वindeed, but (emphatic particle)
त्व:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootत्व (enclitic particle)
आसीत्was
आसीत्:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
असुरोत्तमःthe best of Asuras
असुरोत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootअसुर + उत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
पौण्ड्रमात्स्यकःPauṇḍra and Mātsyaka (as a combined designation)
पौण्ड्रमात्स्यकः:
Karta
TypeNoun
Rootपौण्ड्र + मात्स्यक
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइति
एवम्in this manner
एवम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएवम्
बभूवbecame
बभूव:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
नराधिपःking, lord of men
नराधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootनर + अधिप
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Balī Vīra
A
Asura
P
Pauṇḍramātsyaka

Educational Q&A

The verse highlights continuity of reputation and inherent potency across changing forms: an exalted Asura identity can culminate in human kingship, suggesting that status shifts with birth while renown follows one’s nature and deeds.

Vaiśampāyana identifies a figure previously famed as the mighty hero Balī Vīra among the Asuras and states that he later became a human ruler known by the name Pauṇḍramātsyaka.