Shloka 54
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
कारयामास कल्याणमादिस्त्रीपुंसयोस्तयोः / आखण्डलादयो देवा वसुरुद्रादिदेवताः
Transliteration
kārayāmāsa kalyāṇamādistrīpuṃsayostayoḥ / ākhaṇḍalādayo devā vasurudrādidevatāḥ
Translation
…caused the auspicious rite to be performed for that primal pair, woman and man; and the Devas—beginning with Ākhaṇḍala (Indra), along with the Vasus, the Rudras, and other divinities…
Word by Word
कारयामासcaused to be performed; arranged
कारयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative) ‘कारयति’—‘caused to be done/arranged’
कल्याणम्auspicious rite; благessing (wedding rite)
कल्याणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकल्याण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आदिand the rest; etc.
आदि:
Visheshana (विशेषण/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootआदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; ‘etc./and others’ अर्थे; समासे पूर्वपदत्वेनापि
स्त्रीपुंसयोःof the woman and the man
स्त्रीपुंसयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्त्री-पुंस् (प्रातिपदिक; स्त्री + पुंस्)
Formद्वन्द्व-समासः (itaretara); द्विवचन-रूपेण; षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; ‘of the woman and the man’
तयोःof those two
तयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन
आखण्डलादयःIndra and others
आखण्डलादयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआखण्डल-आदि (प्रातिपदिक; आखण्डल + आदि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘आखण्डलः (इन्द्रः) आदिः येषाम्’ इति आदि-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थ-समूह (Indra and others)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
वसुरुद्रादिदेवताःthe deities such as the Vasus and Rudras
वसुरुद्रादिदेवताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसु-रुद्र-आदि-देवता (प्रातिपदिक; वसु + रुद्र + आदि + देवता)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समास-समूहः ‘वसवः रुद्राः आदयः येषां ते देवताः’ (Vasus, Rudras, etc. deities)