Shloka 50
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
शिवो ऽप्यत्रैव सांनिध्यं तव प्रीत्या करोत्विति / अथ श्रीत्रिपुरादक्षभागात्कामेश्वरः परः
Transliteration
śivo 'pyatraiva sāṃnidhyaṃ tava prītyā karotviti / atha śrītripurādakṣabhāgātkāmeśvaraḥ paraḥ
Translation
“Let Śiva too, out of love for you, maintain His constant presence here.” Then the supreme Kāmeśvara manifested from the right side of Śrī Tripurā.
Word by Word
शिवःŚiva
शिवः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis: indeed/only)
सांनिध्यम्presence
सांनिध्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसांनिध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
तवyour
तव:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
प्रीत्याout of affection/for pleasure
प्रीत्या:
करण (Karaṇa/Instrumental-cause)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
करोतुlet him do/make
करोतु:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणसूचक (quotative)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/निपात
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक (then)
श्रीत्रिपुरादक्षभागात्from the right side of Śrītripurā
श्रीत्रिपुरादक्षभागात्:
अपादान (Apādāna/Ablative source)
TypeNoun
Rootश्री-त्रिपुरा-दक्ष-भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), पञ्चमी विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular); बहुपद-समासः (तत्पुरुष-श्रृङ्खला): श्रीत्रिपुरायाः दक्षभागः (right side of Śrītripurā) + तस्मात् (from)
कामेश्वरःKāmeśvara
कामेश्वरः:
कर्तृ (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकामेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः कामस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
परःsupreme
परः:
कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)