Shloka 20
Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
तां दृष्ट्वाद्भुतसैन्दर्यां परज्योतिर्मयीं पराम् / आदिलक्ष्मीमिति ख्यातां सर्वेषां हृदये स्थिताम्
Transliteration
tāṃ dṛṣṭvādbhutasaindaryāṃ parajyotirmayīṃ parām / ādilakṣmīmiti khyātāṃ sarveṣāṃ hṛdaye sthitām
Translation
Beholding her of wondrous beauty, formed of the supreme and exalted Light, he saw her—known as Ādi-Lakṣmī—abiding in the hearts of all.
Word by Word
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश् धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive) ‘having seen’
adbhuta-saindaryāmof wondrous beauty
adbhuta-saindaryām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootadbhuta (प्रातिपदिक) + saundarya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: ‘अद्भुतं सौन्दर्यम् यस्याः/या’ (wondrously beautiful)
para-jyotiḥ-mayīmmade of supreme light
para-jyotiḥ-mayīm:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक) + jyotis (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: ‘परं ज्योतिः’ तन्मयी = consisting of supreme light
parāmsupreme
parām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण
ādi-lakṣmīmĀdi-Lakṣmī (primordial Lakṣmī)
ādi-lakṣmīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootādi (प्रातिपदिक) + lakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: ‘आदिः लक्ष्मीः’ = primordial Lakṣmī
itithus, as
iti:
Vākyārtha-yojaka (इति-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-कारक (quotative particle)
khyātāmknown as
khyātām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkhyāta (कृदन्त; √khyā/ख्या धातु, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘called/known’
sarveṣāmof all
sarveṣām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; ‘of all’
hṛdayein the heart
hṛdaye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन
sthitāmabiding, situated
sthitām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthita (कृदन्त; √sthā/स्था धातु, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘situated/abiding’