Shloka 25
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
देवर्षिपितृवर्गांश्च तर्पयित्वा विधानतः / दिवाकरमुपास्थाय देवीं च रविबिम्बगाम्
Transliteration
devarṣipitṛvargāṃśca tarpayitvā vidhānataḥ / divākaramupāsthāya devīṃ ca ravibimbagām
Translation
Having duly offered tarpaṇa to the Devarṣis and the hosts of the Pitṛs, one should worship Divākara, the Sun, and also the Goddess who abides within the solar orb.
Word by Word
देव-ऋषि-पितृ-वर्गान्the groups of gods, seers, and ancestors
देव-ऋषि-पितृ-वर्गान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया/कर्म (2nd case, Accusative); बहुवचन
चand
च:
Sambandha/Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तर्पयित्वाhaving satisfied (with offerings)
तर्पयित्वा:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया
विधानतःaccording to rule/prescription
विधानतः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविधान (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
दिवाकरम्the Sun (Divākara)
दिवाकरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया/कर्म; एकवचन
उपास्थायhaving approached/attended upon
उपास्थाय:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); उपसर्ग: उप; पूर्वकालिक क्रिया
देवीम्the Goddess
देवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया/कर्म; एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
रवि-बिम्ब-गाम्dwelling in/going into the sun-disc
रवि-बिम्ब-गाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरवि (प्रातिपदिक) + बिम्ब (प्रातिपदिक) + गा (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया/कर्म; एकवचन; वर्तमानकृदन्त-प्रातिपदिक ‘ग’ (going/abiding) — ‘गाम्’ = ‘गच्छन्तीम्/स्थिताम्’ अर्थे; देवीम् विशेषण