Shloka 90
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
चक्रिणी श्रीश्च विज्ञेया चक्रं सर्वार्थसाधकम् / सर्वोन्मादनमुद्राश्च चक्रस्य परिपालिकाः
Transliteration
cakriṇī śrīśca vijñeyā cakraṃ sarvārthasādhakam / sarvonmādanamudrāśca cakrasya paripālikāḥ
Translation
Cakriṇī and Śrī too are to be known (as Goddesses); the sacred cakra accomplishes every aim; and the mudrās called Sarvonmādana are the guardians of the cakra.
Word by Word
चक्रिणीCakriṇī (the wheel-bearing goddess)
चक्रिणी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्रिन्/चक्रिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रीःŚrī (Lakṣmī)
श्रीः:
समुच्चितकर्ता (conjoined subject)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
विज्ञेयाshould be known
विज्ञेया:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootवि + √ज्ञा (धातु) + अनीयर् (कृदन्त)
Formअनीयर्-प्रत्ययान्त विधिलिङ्गार्थक कृदन्त (gerundive: ‘to be known’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चक्रम्the wheel (cakra)
चक्रम्:
कर्ता/कर्म (contextual: ‘cakraṃ … (asti)’ as subject/predicate)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
सर्वार्थसाधकम्accomplishing all aims
सर्वार्थसाधकम्:
विशेषण (चक्रस्य)
TypeAdjective
Rootसर्व + अर्थ + साधक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वान् अर्थान् साधयति इति)
सर्वोन्मादनमुद्राःthe all-maddening mudrās (seals/gestures)
सर्वोन्मादनमुद्राः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + उन्मादन + मुद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वस्य उन्मादनस्य मुद्राः / सर्वान् उन्मादयन्ति इति)
चand
च:
सम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
चक्रस्यof the cakra
चक्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
परिपालिकाःguardians/protectresses
परिपालिकाः:
विधेय (Predicate nominative/विशेष्य)
TypeNoun
Rootपरि + √पाल् (धातु) + ण्वुल्/इक (प्रातिपदिक: पालिका)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृवाचक (female guardians)