Shloka 9
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
चतुर्वेदमहाचक्रः पुरुषार्थमहाहयः / तत्त्वैरु पचरद्भिश्च चामरैरभिमण्डितः
Transliteration
caturvedamahācakraḥ puruṣārthamahāhayaḥ / tattvairu pacaradbhiśca cāmarairabhimaṇḍitaḥ
Translation
Its great wheel is the Four Vedas, its mighty steeds the Purusharthas; adorned with the tattvas as attendants and with chāmaras, the sacred yak-tail fans.
Word by Word
चतुर्-वेद-महा-चक्रःwhose great wheel is the four Vedas
चतुर्-वेद-महा-चक्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (चत्वारः वेदाः) + तत्पुरुषः (वेदानां महाचक्रः)
पुरुषार्थ-महा-हयःwhose great horses are the aims of man (dharma etc.)
पुरुषार्थ-महा-हयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुरुषार्थ (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + हय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (पुरुषार्थाः महाहयाः यस्य)
तत्त्वैःwith principles/realities
तत्त्वैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
उindeed/also
उ:
Prayojaka (निपात/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootउ (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
पचरद्भिःby attendants (reading uncertain)
पचरद्भिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootपचरद् (प्रातिपदिक; uncertain reading)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; पाठ-समस्या: सम्भाव्यः 'परिचरद्भिः' (परि+चर् शतृ) = attendants
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)
चामरैःwith fly-whisks
चामरैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootचामर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अभिमण्डितःadorned
अभिमण्डितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि+मण्ड् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन