Shloka 47
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
बिन्दुपीठेशपर्यम्तं चतुर्दशविभेदतः / अन्तरे भेदिते जाते हस्तसंख्या मयोच्यते
Transliteration
bindupīṭheśaparyamtaṃ caturdaśavibhedataḥ / antare bhedite jāte hastasaṃkhyā mayocyate
Translation
From Bindu-pīṭheśa up to the limit, by fourteenfold divisions; when the intervals are thus distinguished, I shall declare the count in hastas.
Word by Word
बिन्दु-पीठ-ईश-पर्यन्तम्up to the lord of the Bindu-seat (i.e., up to that limit)
बिन्दु-पीठ-ईश-पर्यन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबिन्दु (प्रातिपदिक) + पीठ (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक) + पर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (…ईशस्य पर्यन्तम्)
चतुर्दश-विभेदतःaccording to the fourteenfold division
चतुर्दश-विभेदतः:
Hetu/Reason (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootचतुर्दश (संख्या-प्रातिपदिक) + विभेद (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (…तः) = ‘from/according to’; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (चतुर्दशानां विभेदः)
अन्तरेin the interval/within
अन्तरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
भेदितेhaving been divided
भेदिते:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/भावे)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु) → भेदित (कृदन्त)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when (it is) divided’
जातेwhen it has arisen
जाते:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/भावे)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formकृदन्त—क्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when it has occurred/come to be’
हस्त-संख्याthe number (measured) in hastas
हस्त-संख्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक) + संख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (हस्तानां संख्या)
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति (करण/कर्ता-निर्देश), एकवचन
उच्यतेis stated/said
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)