Previous Verse
Next Verse

Shloka 65

Ṣoḍaśāvaraṇa-cakre Rudrāṇāṃ Nāma-sthāna-nirdeśa

Rudras in the Sixteen-Enclosure Chakra

निवासो दण्डनाथायाः केवलं त्वाभिमानिकः / तस्यास्तु सेवावासो ऽन्यो महापद्माटवीस्थले / तत्कक्षातिदवीयस्त्वान्सेवार्थं तत्र तद्गृहः

nivāso daṇḍanāthāyāḥ kevalaṃ tvābhimānikaḥ / tasyāstu sevāvāso 'nyo mahāpadmāṭavīsthale / tatkakṣātidavīyastvānsevārthaṃ tatra tadgṛhaḥ

The dwelling of Daṇḍanāthā is but your own conceit alone. Yet for the Goddess there is another abode of service, in the forest of Mahāpadma, the Great Lotus. And far beyond that inner precinct, there stands a house there, appointed for sacred attendance.

nivāsaḥdwelling, residence
nivāsaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnivāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
daṇḍanāthāyāḥof Daṇḍanāthā (the commander/guardian)
daṇḍanāthāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootdaṇḍanāthā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular); समासः दण्ड+नाथा (षष्ठी-तत्पुरुषः)
kevalamonly, merely
kevalam:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeIndeclinable
Rootkevala (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; निपात/क्रियाविशेषण (particle/adverb)
tubut, indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
ābhimānikaḥproud, self-conceited
ābhimānikaḥ:
Visheshana (विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootābhimānika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
tubut, indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle)
sevā-vāsaḥa residence for service (servants' quarters)
sevā-vāsaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsevā (प्रातिपदिक) + vāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः सेवा+वास (षष्ठी/उपपद-तत्पुरुषः: 'सेवायाः वासः')
anyaḥanother, different
anyaḥ:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
mahāpadma-āṭavī-sthalein the place of the Mahāpadma-forest
mahāpadma-āṭavī-sthale:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootmahāpadma (प्रातिपदिक) + āṭavī (प्रातिपदिक) + sthala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); समासः महापद्म+आटवी (कर्मधारय/तत्पुरुष) + स्थले (सप्तमी-तत्पुरुषः: 'आटव्याः स्थले')
tat-kakṣā-atidavīyastvātbecause of being very far from that enclosure/quarter
tat-kakṣā-atidavīyastvāt:
Hetu (हेतु/Reason; Ablative)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + kakṣā (प्रातिपदिक) + atidavīyas (प्रातिपदिक) + -tvāt (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular); भाववाचक-तद्धितान्त (-त्व) + पञ्चमी; समासः तत्+कक्षा (षष्ठी-तत्पुरुषः) + अतिदवीयस् (उपपद/तत्पुरुष)
sevā-arthamfor service
sevā-artham:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootsevā (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); समासः सेवा+अर्थ (चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषः: 'सेवायै/सेवायाः अर्थम्')
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
tat-gṛhaḥthat house
tat-gṛhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + gṛha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः तत्+गृह (षष्ठी-तत्पुरुषः: 'तस्य गृहः')