Shloka 73
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
स कुरण्डः समागत्य प्रणाम स्वामिने ऽदिशत् / उवाच कुटिलाक्षस्तं गच्छ सज्जय सैनिकान्
Transliteration
sa kuraṇḍaḥ samāgatya praṇāma svāmine 'diśat / uvāca kuṭilākṣastaṃ gaccha sajjaya sainikān
Translation
Kuraṇḍa came forward and, bowing in reverence, reported to his lord. Then Kuṭilākṣa said to him, “Go—make the soldiers ready.”
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कुरण्डःKuraṇḍa (proper name)
कुरण्डः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
समागत्यhaving come
समागत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-आ-गम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), ‘having come/after coming’
प्रणामम्salutation, bow
प्रणामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रणाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
स्वामिनेto (his) master
स्वामिने:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
अदिशत्he reported/told
अदिशत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√दिश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
उवाचhe said
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
कुटिलाक्षःKuṭilākṣa (the crooked-eyed one)
कुटिलाक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुटिल + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (descriptive compound)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
गच्छgo
गच्छ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
सज्जयprepare, make ready
सज्जय:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√जि (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; causative sense possible in context ‘make ready’
सैनिकान्soldiers
सैनिकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसैनिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन