Shloka 47
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
अथ भग्नं समाश्वास्य निजं बलमरिन्दमः / उष्ट्रमारुह्य सहसा दुर्मदो ऽभ्यद्रवच्चमुम्
Transliteration
atha bhagnaṃ samāśvāsya nijaṃ balamarindamaḥ / uṣṭramāruhya sahasā durmado 'bhyadravaccamum
Translation
Then, rallying his broken army, the tamer of foes Durmada mounted a camel and suddenly charged at the Goddess's force.
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (conjunctive particle)
भग्नम्broken; defeated
भग्नम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootभग्न (कृदन्त; √भञ्ज्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; भूतकृत् (past participle)
समाश्वास्यhaving encouraged/comforted
समाश्वास्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√श्वस् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव (indeclinable verbal)
निजम्his own
निजम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
बलम्army/force
बलम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अरिन्दमःthe foe-subduer (epithet)
अरिन्दमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअरिन्दम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपाधि/विशेषणवत् (epithet)
उष्ट्रम्a camel
उष्ट्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootउष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; आकस्मिकत्व/शीघ्रतावाचक (adverb: suddenly/quickly)
दुर्मदःDurmada (the arrogant one)
दुर्मदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणवत् (as epithet/name)
अभ्यद्रवत्rushed towards/attacked
अभ्यद्रवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-√द्रु (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
चमुम्the army (host)
चमुम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन