Shloka 29
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
अस्मत्किङ्कर मात्रेण सुनिराशा हि साबला / तथापि राज्ञामाचारः कर्त्तव्यं पुररक्षणम्
Transliteration
asmatkiṅkara mātreṇa sunirāśā hi sābalā / tathāpi rājñāmācāraḥ karttavyaṃ purarakṣaṇam
Translation
By only a single servant of ours, Sābalā is indeed left utterly without hope. Even so, it is the conduct of kings: the protection of the city must be carried out.
Word by Word
अस्मत्-किङ्कर-मात्रेणby a mere servant of ours
अस्मत्-किङ्कर-मात्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + किङ्कर (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (मात्र), तृतीया, एकवचन; समासः—(अस्माकं किङ्करः) मात्रः इव/केवलः (षष्ठी-तत्पुरुष-प्रायः)
सुनिराशाःutterly hopeless
सुनिराशाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुनिराश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (to साबलाः); समासः—सु + निराशा (very hopeless)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
साबलाःthe Sābalā forces
साबलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसाबला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (साबला = शत्रुसैन्य/बलसमूहः इति सन्दर्भे)
तथाthus/so
तथा:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (concessive ‘even/also’)
राज्ञाम्of kings
राज्ञाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/Genitive), बहुवचन
आचारःcustom/duty
आचारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कर्तव्यम्must be done
कर्तव्यम्:
Vidhi (विधि)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कर्तव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभाव्य/अनिवार्य-अर्थक कृदन्त (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicate)
पुर-रक्षणम्protection of the city
पुर-रक्षणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक) + रक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—पुरस्य रक्षणम्