Shloka 24
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
प्रतीचीने पुरद्वारे दशाक्षौहिणिकायुतम् / तालग्रीवं नाम दैत्यं रक्षार्थं समकल्पयत्
Transliteration
pratīcīne puradvāre daśākṣauhiṇikāyutam / tālagrīvaṃ nāma daityaṃ rakṣārthaṃ samakalpayat
Translation
At the western gate of the city, he likewise appointed for its defense the Daitya named Tālagrīva, endowed with the strength of ten akṣauhiṇī armies.
Word by Word
प्रतीचीनेin the western (side)
प्रतीचीने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्रतीचीन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; locative adjective = 'in the western (direction)'
पुर-द्वारेat the city-gate
पुर-द्वारे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरस्य द्वारे)
दश-अक्षौहिणि-क-आयुतम्accompanied by ten akṣauhiṇīs
दश-अक्षौहिणि-क-आयुतम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या-प्रातिपदिक) + अक्षौहिणी (प्रातिपदिक) + क (तद्धित) + आयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; qualifier of 'दैत्यम्'
ताल-ग्रीवम्Tālagrīva (name)
ताल-ग्रीवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootताल (प्रातिपदिक) + ग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः as proper name
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय/निपात)
Formअव्ययम्; नाम-निपातः = 'named/called'
दैत्यम्a demon
दैत्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
रक्षा-अर्थम्for guarding
रक्षा-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootरक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; 'for the purpose of guarding'
सम्-अकल्पयत्appointed
सम्-अकल्पयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + कॢप् (धातु)
Formलङ्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; 'appointed/assigned'