Shloka 100
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
तस्या हेषारवाद्दूरमुत्पातांबुधिनिःस्वनः / अमूर्च्छयन्ननेकानि तस्यानीतानि वैरिणः
Transliteration
tasyā heṣāravāddūramutpātāṃbudhiniḥsvanaḥ / amūrcchayannanekāni tasyānītāni vairiṇaḥ
Translation
At the far-reaching neigh of her steed—like the ominous roar of storm-clouds—many of the foes she had drawn in were struck senseless.
Word by Word
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
हेषारवात्from the sound of neighing
हेषारवात्:
अपादान (Apadana/Ablative source)
TypeNoun
Rootहेषा + रव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः—हेषायाः रवः (तत्पुरुष)
दूरम्far
दूरम्:
देशाधिकरण/क्रियाविशेषण (Adverb of distance)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
उत्पाताम्बुधिनिःस्वनःa roar like an ocean of portents
उत्पाताम्बुधिनिःस्वनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootउत्पात + अम्बुधि + निःस्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—उत्पातानाम् अम्बुधिः इव निःस्वनः (बहुपद-तत्पुरुष/उपमानपूर्वकः)
अमूर्च्छयन्causing to faint
अमूर्च्छयन्:
क्रिया (Participial action)
TypeVerb
Rootमूर्छ् (धातु) + णिच् + शतृ
Formकृदन्त (णिजन्त-शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘मूर्छयन्’ = causing to faint
अनेकानिmany
अनेकानि:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootअनेक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (आनीतानि)
तस्यof him/of that one
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
आनीतानिbrought/led
आनीतानि:
कर्म (Karma/Object; ‘those brought’)
TypeAdjective
Rootआ + नी (धातु) + क्त
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (वैरिणः/वैरिणाम्)
वैरिणःof the enemies
वैरिणः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवैरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive) बहुवचन (वैरिणाम् अर्थे वैदिक/आर्षरूप); अथवा प्रथमा बहुवचन (वैरिणः) सन्दर्भानुसारं