Shloka 64
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
ब्रह्मलोके विवर्त्तन्ते पूर्वपूर्वक्रमेण तु / एतस्मिन्ब्रह्मलोके तु कल्पे वैराजके गते
Transliteration
brahmaloke vivarttante pūrvapūrvakrameṇa tu / etasminbrahmaloke tu kalpe vairājake gate
Translation
In Brahmaloka, all things unfold and turn according to the former and former order; in this very Brahmaloka, when the Vairājaka Kalpa has passed.
Word by Word
ब्रह्मलोकेin the Brahma-world
ब्रह्मलोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्मलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; समासः ब्रह्मणः लोकः (षष्ठी-तत्पुरुष)
विवर्तन्तेthey recur/turn back (repeat)
विवर्तन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविवृत्/विवर्त् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
पूर्व-पूर्व-क्रमेणin due successive order
पूर्व-पूर्व-क्रमेण:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व + पूर्व + क्रम (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचन-रूपेण अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण; ‘क्रमेण’ = Instrumental used adverbially; समासः पूर्वः पूर्वः इति (कर्मधारय)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थ
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषण
ब्रह्मलोकेin the Brahma-world
ब्रह्मलोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्मलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
कल्पेin the kalpa (aeon)
कल्पे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
वैराजकेcalled Vairājaka
वैराजके:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैराजक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘कल्पे’ इति विशेष्यस्य विशेषण
गतेwhen (it) has passed
गते:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/सति-सप्तमी)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle/कृदन्त), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘कल्पे’ इत्यधिकरणे सति (locative absolute sense)