Shloka 42
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
चतुर्थे ये ऽपि वर्त्तन्ते महर्लोकं समाश्रिताः / विज्ञेया मानसी तेषां सिद्धिर्वै पञ्चलक्षणा
Transliteration
caturthe ye 'pi varttante maharlokaṃ samāśritāḥ / vijñeyā mānasī teṣāṃ siddhirvai pañcalakṣaṇā
Translation
Those who abide in the fourth realm, taking refuge in Maharloka, are to be known as possessing a mānasī siddhi—an attainment of the mind—marked by five signs.
Word by Word
चतुर्थेin the fourth (world)
चतुर्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण; अधिकरण
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयबोधक अव्यय (particle: 'also/even')
वर्तन्तेexist/abide
वर्तन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद
महर्-लोकम्Maharloka
महर्-लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहर् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
सम्-आश्रिताःhaving resorted to / dwelling in
सम्-आश्रिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + आ + श्रि (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्तरि-भाव (having resorted to)
विज्ञेयाःare to be known
विज्ञेयाः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + ज्ञा (धातु)
Formकृदन्त (तव्यत्/अनीयर्-भाव, gerundive); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विधेय (to be known)
मानसीmental (of the mind)
मानसी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण (सिद्धिः इति)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), बहुवचन; सम्बन्ध
सिद्धिःattainment/perfection
सिद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (particle: 'indeed')
पञ्च-लक्षणाhaving five characteristics
पञ्च-लक्षणा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; द्विगु-समास; विशेषण (सिद्धिः)