Shloka 191
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
तिर्यग्योनौ प्रसूयन्ते कर्मशेषेण तेंऽततः / देवांश्च तारकाश्चैव ह्यूर्द्ध्वं चाधश्च संस्थिताः
Transliteration
tiryagyonau prasūyante karmaśeṣeṇa teṃ'tataḥ / devāṃśca tārakāścaiva hyūrddhvaṃ cādhaśca saṃsthitāḥ
Translation
By the residue of karma, in the end they are born in the womb of tiryaks (animals); and they (behold) the gods and the stars, stationed above and below.
Word by Word
तिर्यग्योनौin an animal womb/among lower births
तिर्यग्योनौ:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतिर्यक्-योनि (प्रातिपदिक; तिर्यक् + योनि)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (Locative, 7th) एकवचनम्
प्रसूयन्तेare born/are brought forth
प्रसूयन्ते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + सू (धातु)
Formलट् (Present) आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः बहुवचनम्
कर्मशेषेणby the remainder of karma
कर्मशेषेण:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर्म-शेष (प्रातिपदिक; कर्मन् + शेष)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (Instrumental, 3rd) एकवचनम्
तेthey
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (Nominative, 1st) बहुवचनम्
अतःtherefore/thereupon
अतः:
सम्बन्ध (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतौ/तस्मात्-अर्थे (therefore/from that)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया (Accusative, 2nd) बहुवचनम्
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
तारकान्the stars/stellar beings
तारकान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया बहुवचनम्
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphatic particle)
हिfor/indeed
हि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), कारण/निश्चयार्थे
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
क्रियाविशेषण (Directional/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वम् (अव्यय)
Formदिशावाचक-अव्यय (directional adverb)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अधःdownwards
अधः:
क्रियाविशेषण (Directional/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधः (अव्यय)
Formदिशावाचक-अव्यय (directional adverb)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
संस्थिताःare situated
संस्थिताः:
क्रिया (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past participle, क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘are situated/placed’