Shloka 153
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
क्रूरग्रह पक्षवादी ह्यसक्तः पतते नरः / राधो गोध्रो भ्रूणहा च ह्यग्निदाता पुरस्य च
Transliteration
krūragraha pakṣavādī hyasaktaḥ patate naraḥ / rādho godhro bhrūṇahā ca hyagnidātā purasya ca
Translation
A man who is cruel, argues with partisanship, and turns away from truth falls into hell; so too the Rādha (thief), the Godhra (slayer of a cow), the killer of an embryo, and the one who sets a city aflame.
Word by Word
क्रूरग्रहःa cruel seizer/tormentor (or ‘cruel grasp’)
क्रूरग्रहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रूर (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (क्रूरः ग्रहः)
पक्षवादीa partisan advocate; one who argues for a side
पक्षवादी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक) + वादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (पक्षस्य वादी)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (निश्चय)
असक्तःunattached; not clinging
असक्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ- (निषेध) + सक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
पततेfalls
पतते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
राधःRādhas (name/term; possibly a hell-name)
राधः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootराधस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (पाठान्तर/नरकनाम वा दोषविशेषः)
गोध्रःGodhra (name/term; possibly a hell-name)
गोध्रः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootगोध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (नरकनाम/दोषविशेषः)
भ्रूणहाslayer of an embryo (foetus-killer)
भ्रूणहा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रूण (प्रातिपदिक) + हन् (धातु) → ह (प्रातिपदिक/कृदन्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (भ्रूणं हन्ति इति)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; particle (निश्चय)
अग्निदाताone who gives fire (to others)
अग्निदाता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + दा (धातु) → दातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (अग्निं ददाति इति)
पुरस्यof a city
पुरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चय)