Shloka 15
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
स्वस्तृतीयस्तु विज्ञेयश्चतुर्थो वै महः स्मृतः / जनस्तु पञ्चमो लोकस्तपः षष्ठो विभाव्यते
Transliteration
svastṛtīyastu vijñeyaścaturtho vai mahaḥ smṛtaḥ / janastu pañcamo lokastapaḥ ṣaṣṭho vibhāvyate
Translation
The third is to be known as Svarloka, and the fourth is remembered as Mahaḥ. The fifth is Janaloka, and the sixth is understood as Tapoloka.
Word by Word
स्वःSvaḥ (heaven)
स्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; लोकनाम
तृतीयःthird
तृतीयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
विज्ञेयःto be known (as)
विज्ञेयः:
Vidhi (विधि/obligation)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formकृदन्त; तव्यत्/अनीयर्-अर्थे ‘य’ (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण ‘to be known’
चतुर्थःfourth
चतुर्थः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
महःMahaḥ (great world)
महः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लोकनाम
स्मृतःis said/called
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is called’
जनःJana (world)
जनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लोकनाम
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
पञ्चमःfifth
पञ्चमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
लोकःworld
लोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तपःTapaḥ (world of austerity)
तपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लोकनाम
षष्ठःsixth
षष्ठः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
विभाव्यतेis considered
विभाव्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), ‘is conceived/considered’