Shloka 149
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
तथा वैतरणी कृष्णमसिपत्रवनं तथा / अग्निज्वालो महाघोरः संदंशो ऽथाश्वभोजनः
Transliteration
tathā vaitaraṇī kṛṣṇamasipatravanaṃ tathā / agnijvālo mahāghoraḥ saṃdaṃśo 'thāśvabhojanaḥ
Translation
Thus there are Vaitaraṇī, the hell called Kṛṣṇa, and the forest Asipatravana. There is Agnijvālā, most dreadful; then Saṃdaṃśa and Aśvabhojana.
Word by Word
तथाthus; likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; manner-adverb (प्रकारवाचक)
वैतरणीVaitaraṇī (hell-river)
वैतरणी:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootवैतरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कृष्णम्black; dark
कृष्णम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
असिपत्रवनम्the forest of sword-leaves
असिपत्रवनम्:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootअसि (प्रातिपदिक) + पत्र (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (असिपत्राणां वनम्)
तथाand likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction-like adverb (समुच्चयार्थ)
अग्निज्वालःflame of fire; fire-blaze
अग्निज्वालः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + ज्वाला (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अग्नेः ज्वाला)
महाघोरःvery terrible
महाघोरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + घोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; कर्मधारयः (महान् घोरः)
संदंशःSaṃdaṃśa (a hell; ‘tongs/pincers’)
संदंशः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootसंदंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अथthen; and further
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; discourse particle/conjunction (अनन्तर/समुच्चय)
अश्वभोजनःAśvabhojana (a hell; ‘horse-food’)
अश्वभोजनः:
Karta (कर्ता/उद्देश्य-निर्देश)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक) + भोजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अश्वानां भोजनः/भोजनम्) नाम