Shloka 33
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
अवमानहतश्चासीत्तेषामपि पुरोहितः / मुहूर्त्तमिव तेषां तु ययावब्दायुतं तदा
Transliteration
avamānahataścāsītteṣāmapi purohitaḥ / muhūrttamiva teṣāṃ tu yayāvabdāyutaṃ tadā
Translation
Even their priest was struck by humiliation; and then, for them, ten thousand years passed as though it were but a single muhūrta.
Word by Word
अवमान-हतःstruck by insult
अवमान-हतः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअवमान (प्रातिपदिक) + हत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तत्पुरुषः (‘अवमानेन हतः’) nominative singular
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘was’
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; genitive plural
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअप्यर्थक-अव्यय (also/even)
पुरोहितःthe priest
पुरोहितः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; nominative singular
मुहूर्तम्a moment
मुहूर्तम्:
उपमान (Measure/उपमान-प्रयोग)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; accusative singular used in comparison
इवas if
इव:
सम्बन्ध (Comparison marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle: like/as)
तेषाम्for them/of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; genitive plural
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-अव्यय (particle: however/indeed)
ययौpassed
ययौ:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘went/passed’
अब्द-अयुतम्ten thousand years
अब्द-अयुतम्:
अधिकरण (Time-extent/कालपरिमाण)
TypeNoun
Rootअब्द (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; तत्पुरुषः (‘अब्दानाम् अयुतम्’ = ten thousand years) accusative singular (extent of time)
तदाthen
तदा:
अधिकरण (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)