Shloka 2
Bhūtasarga-Prakaraṇa
Account of Elemental Creation from Avyakta to Mahat
Devanagari script
य इमां धारयेन्नित्यं शृणुयाद्वाप्यभीक्ष्णशः / स्ववंशं धारणं कृत्वा स्वर्गलोके महीयते
Transliteration
ya imāṃ dhārayennityaṃ śṛṇuyādvāpyabhīkṣṇaśaḥ / svavaṃśaṃ dhāraṇaṃ kṛtvā svargaloke mahīyate
Translation
Whoever preserves this daily, or listens to it again and again, upholds the strength of one’s lineage and is honored in the heavenly world.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun
इमाम्this (story/text)
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
धारयेत्should retain/recite (keep)
धारयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), मध्यम/प्रथम? here 3rd person singular (प्रथमपुरुष, एकवचन), Parasmaipada; should hold/retain
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial accusative)
शृणुयात्should listen
शृणुयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada; should listen
वाor
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle)
अपिalso, even
अपि:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)
अभीक्ष्णशःrepeatedly
अभीक्ष्णशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअभीक्ष्णशस् (अव्यय)
Formआवृत्तिवाचक-अव्यय (adverb: repeatedly/frequently)
स्ववंशम्one’s own lineage
स्ववंशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + वंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (स्वस्य वंशः)
धारणम्supporting, sustaining
धारणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; object of कृत्वा (having done)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having done
स्वर्गलोकेin heaven-world
स्वर्गलोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (स्वर्गस्य लोकः)
महीयतेis honored, is exalted
महीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; Passive/mediopassive sense: is honored/glorified