Previous Verse
Next Verse

Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 37

Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons

प्रवक्तुमुपचक्राम गणेशं त्वरयान्वितः / राम उवाच गत्वा ह्यन्तःपुरं भ्रातः प्रणम्य जगदीश्वरौ

pravaktumupacakrāma gaṇeśaṃ tvarayānvitaḥ / rāma uvāca gatvā hyantaḥpuraṃ bhrātaḥ praṇamya jagadīśvarau

In haste he began to speak to Gaṇeśa. Rāma said, “Brother, go into the inner chambers and, bowing to the two Lords of the world…”

pravaktumto speak
pravaktum:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootpra-√vac (धातु)
FormInfinitive (तुमुन्) expressing purpose (प्रयोजन)
upacakrāmabegan/undertook
upacakrāma:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-√kram (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
gaṇeśamGaṇeśa
gaṇeśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgaṇeśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
tvarayāwith haste
tvarayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottvarā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
anvitaḥaccompanied/endowed
anvitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootanu-√i (धातु) + kta (कृदन्त प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त) in sense ‘endowed with’, Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
rāmaḥRāma
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
gatvāhaving gone
gatvā:
Kriya (क्रिया-अव्ययभाव/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
FormAbsolutive/gerund (क्त्वा), prior action
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphatic
antaḥ-puramthe inner palace
antaḥ-puram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootantaḥ (अव्यय/प्रातिपदिक) + pura (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva compound meaning ‘inner palace’, Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
bhrātaḥO brother
bhrātaḥ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
praṇamyahaving bowed
praṇamya:
Kriya (क्रिया-अव्ययभाव/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√nam (धातु)
FormAbsolutive/gerund (ल्यप्), prior action
jagad-īśvarauthe two Lords of the world (Pārvatī and Śaṅkara)
jagad-īśvarau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘lords of the world’), Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Dual (द्विवचन)