Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 5
ऋषिसर्गवर्णन (Rishi-Sarga Varṇana) — Account of the Creation/Origination of Sages and Beings
Devanagari script
स मैथुनेन भावेन सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः / असिक्रीमावहद्भार्यां वीरणस्य प्रजापतेः
Transliteration
sa maithunena bhāvena sisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ / asikrīmāvahadbhāryāṃ vīraṇasya prajāpateḥ
Translation
Then, wishing to bring forth diverse beings through the impulse of union, he took Asikrī, the wife of Prajāpati Vīraṇa, as his consort.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मैथुनेनby sexual union
मैथुनेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमैथुन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
भावेनby the state/intent
भावेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
सिसृक्षुःdesiring to create
सिसृक्षुः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) → सिसृक्षु (कृदन्त-प्रातिपदिक, सन्-अन्त)
Formइच्छार्थक कृदन्त (desiderative participle, सन्-प्रत्ययान्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सः इत्यस्य विशेषणम्
विविधाःvarious
विविधाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; प्रजाः इत्यस्य विशेषणम्
प्रजाःcreatures; progeny
प्रजाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
असिक्रीम्Asikrī (proper name)
असिक्रीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअसिक्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
आवहत्married; took (as wife)
आवहत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+वह् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: आ
भार्याम्as wife
भार्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वीरणस्यof Vīraṇa
वीरणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवीरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन
प्रजापतेःof the Prajāpati
प्रजापतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: प्रजाः + पति