Shloka 27
ऋषिसर्गवर्णन (Rishi-Sarga Varṇana) — Account of the Creation/Origination of Sages and Beings
Devanagari script
ते ऽपि तेनैव मार्गेण प्रयाताः सर्वतो दिशम् / अद्यापि न निवर्त्तन्ते विस्तारायमलिप्सवः
Transliteration
te 'pi tenaiva mārgeṇa prayātāḥ sarvato diśam / adyāpi na nivarttante vistārāyamalipsavaḥ
Translation
They too set forth by that very path in every direction; yearning for expansion, they do not return even to this day.
Word by Word
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक (also/even)
तेनby that / with that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस; तृतीया, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
मार्गेणby the path
मार्गेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन
प्रयाताःhaving gone / departed
प्रयाताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
सर्वतःin all directions
सर्वतः:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (from all sides/everywhere)
दिशम्direction
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश्/दिशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन (collective: direction/quarter)
अद्यeven now
अद्य:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (today/now)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि (even/also)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
निवर्तन्तेreturn
निवर्तन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-वृत् (धातु)
Formलट् (present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
विस्तारायम्for expansion
विस्तारायम्:
Sampradana (सम्प्रदान/purpose)
TypeNoun
Rootविस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन (purpose: for expansion)
अलिप्सवःnot desiring (it)
अलिप्सवः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootलिप्सु (प्रातिपदिक; desiderative agent-noun from लभ्/लिप्स्)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; ‘अ-’ नञ्-निषेध (not desiring)