Next Mantra

Mantra 1

Sukta 42

पापमोचनम्। सोमारुद्रा वि वृहतं विषूचीममी वा या नो गयमाविवेश । बाधेथां दूरं निरृतिं पराचैः कृतं चिदेनः प्र मुमुक्तमस्मत्

sómārudrā ví vṛhatam viṣū́cīm amī́ṃ vā yā́ no gáyam āvivéśa | bā́dhethāṃ dūráṃ nírṛtiṃ parācaíḥ kṛtáṃ cid énaḥ prá mumuktam asmát

O Soma and Rudra, drive ye apart the straying evil—or the sickness—which hath entered our life and home. Smite ye away, far off, Destruction backward; and even the sin that is done, from us set free.

सोमारुद्राO Soma and Rudra (dual)
सोमारुद्रा:
सम्बोधन/कर्तृ (स्तुत्य-देवते)
TypeNoun
Rootसोम + रुद्र (प्रातिपदिक) (समासः: द्वन्द्व)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
वृहतम्(you two) drive away / remove
वृहतम्:
कर्तृ (आज्ञा-क्रिया)
TypeVerb
Rootवृह् (धातु) → वृहत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
विषूचीम्the (crooked) misfortune/affliction (lit. ‘going crosswise’)
विषूचीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविषूची (प्रातिपदिक)
अमीम्this
अमीम्:
कर्म (विषूचीम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
याwhich
या:
कर्तृ (अवि-वेश क्रियायाः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / our
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गयम्household/estate; (our) life-support, possessions
गयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगय (प्रातिपदिक)
into, towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
विवेशhas entered
विवेश:
कर्तृ
TypeVerb
Rootविश् (धातु) + वि (उपसर्ग)
बाधेथाम्(you two) repel, drive off
बाधेथाम्:
कर्तृ (आज्ञा-क्रिया)
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
दूरम्far away
दूरम्:
अधिकारण/देश
TypeAdverb
Rootदूर (प्रातिपदिक)
निरृतिम्Nirṛti (goddess of destruction), calamity
निरृतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनिरृति (प्रातिपदिक)
पराचैःaway, backwards (in a turning-away manner)
पराचैः:
करण/प्रकार
TypeAdverb
Rootपराञ्च्/पराच् (प्रातिपदिक)
कृतम्done, committed
कृतम्:
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
एनःsin, guilt, offense
एनः:
कर्म (मुमुक्तम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootएनस् (प्रातिपदिक)
प्रforth, completely
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
मुमुक्तम्(you two) release, set free
मुमुक्तम्:
कर्तृ (आज्ञा-क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु) + मु (अभ्यास) → मुमुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अस्मत्from us
अस्मत्:
अपादान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic tradition (specific ṛṣi ascription varies by Anukramaṇī)

Devata: Soma-Rudra (dual); with Nirṛti and Enas as targeted afflictions

Chandas: Triṣṭubh (probable)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"Alarm at intrusion → fierce removal → relief and moral lightness.","listener_experience":"Cleansed boundary-feeling; breath deepens; sense of being ‘unbound’.","intensity":7}