Mantra 1

Sukta 88

Sanskrit (Devanagari)

ध्रुवो राजा। ध्रुवा द्यौर्ध्रुवा पृथिवी ध्रुवं विश्वमिदं जगत्। ध्रुवासः पर्वता इमे ध्रुवो राजा विशामयम्

IAST Transliteration

dhruvó rājā | dhruvā́ dyáur dhruvā́ pṛthivī́ dhruváṃ víśvam idáṃ jágat | dhruvā́saḥ पर्वताः imé dhruvó rājā víśām ayám

English Translation (Griffith/Whitney)

Firm is the King. Firm is the Heaven, firm the Earth, firm is all this moving world. Firm are these mountains: firm is this King of the peoples.

Word by Word

• ध्रुवः: firm, fixed
• ध्रुवः: विशेषण (राजा-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ (नामवाक्ये विषयः)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• ध्रुवा: firm, fixed
• ध्रुवा: विशेषण (द्यौः-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)

• द्यौः: sky, heaven
• द्यौः: कर्तृ/विषयः (नामवाक्ये)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• ध्रुवा: firm, fixed
• ध्रुवा: विशेषण (पृथिवी-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)

• पृथिवी: earth
• पृथिवी: कर्तृ/विषयः (नामवाक्ये)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• ध्रुवम्: firm, fixed
• ध्रुवम्: विशेषण (विश्वम्-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)

• विश्वम्: all, the whole (universe)
• विश्वम्: कर्तृ/विषयः (नामवाक्ये)
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इदम्: this
• इदम्: विशेषण/निर्देशक (जगत्-विशेषण)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जगत्: moving world, creation
• जगत्: कर्तृ/विषयः (नामवाक्ये)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक; √गम्-गतौ से)

• ध्रुवासः: firm, steadfast
• ध्रुवासः: विशेषण (पर्वताः-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)

• पर्वताः: mountains
• पर्वताः: कर्तृ/विषयः (नामवाक्ये)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• इमे: these
• इमे: विशेषण/निर्देशक (पर्वताः-विशेषण)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ध्रुवः: firm, fixed
• ध्रुवः: विशेषण (राजा-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: कर्तृ/विषयः (नामवाक्ये)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• विशाम्: of the clans/people
• विशाम्: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः: ‘of the clans/people’)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• अयम्: this (one)
• अयम्: निर्देशक/विषयः (राजा इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (not specified in excerpt)

Devata: Dhruva (steadfastness) / Rājā (king) as ritual focus

Chandas: Anuṣṭubh (probable)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From potential volatility → pervasive steadiness → quiet confidence.","listener_experience":"A calm sense of inevitability and support; ‘the world stands with me’.","intensity":4}