Mantra 2
Sukta 26
Sanskrit (Devanagari)
यो नः पाप्मन् न जहासि तमु त्वा जहिमो वयम्। पथामनु व्यावर्तनेऽन्यं पाप्मानु पद्यताम्
IAST Transliteration
yó naḥ pāpman ná jahā́si tám u tvā jahímo vayám | pathā́m ánu vyā́vartane ’nyám pāpmā́nu padyatām ||
English Translation (Griffith/Whitney)
What Pāpmán leaveth us not— that thee, forsooth, we drive away. Along the path, at the turning-aside, let Pāpmán follow after another.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्धवाक्ये) / विशेष्य-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकार-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पाप्मन्O evil / O sin / O disease-spirit
पाप्मन्:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootपाप्मन् (प्रातिपदिक)
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
जहासिyou leave / abandon
जहासि:
क्रिया (सम्बन्धवाक्ये) — कर्ता: ‘त्वम्/पाप्मन्’
TypeVerb
Rootहास् (धातु; परस्मैपदी) — ‘हास्/जहा’ (त्यागे/परित्यागे)
तम्that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उindeed, just
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जहिमःwe strike / slay / drive off
जहिमः:
क्रिया — कर्ता: ‘वयम्’, कर्म: ‘त्वा’
TypeVerb
Rootहन् (धातु; परस्मैपदी) — ‘हन्’ (हिंसायाम्) ; रूपम्: जहि- (आदेश)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पथाम्by/along the path
पथाम्:
करण/अधिकरण (मार्गेण) — ‘by/along the path’
TypeNoun
Rootपथ (प्रातिपदिक) / पन्था (सम्बद्ध-प्रातिपदिक)
अनुalong, following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
व्यावर्तनेin the turning back / at the point of diversion
व्यावर्तने:
अधिकरण (स्थान/अवसर) — ‘in/at the turning-away’
TypeNoun
Rootव्यावर्तन (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि+आ+वृत् ‘to turn away/return’)
अन्यम्another (person/one)
अन्यम्:
कर्म (गन्तव्य/प्राप्य) / विशेष्य-रूपेण
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
पाप्मानम्evil, sin, disease-spirit
पाप्मानम्:
कर्म (पद्यताम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपाप्मन् (प्रातिपदिक)
अनुafter, along
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
पद्यताम्let it go/step (towards), let it befall
पद्यताम्:
क्रिया — कर्ता: ‘पाप्मानम्’ (प्रार्थित-कर्तृ), गन्तव्य: ‘अन्यम्’
TypeVerb
Rootपद् (धातु; आत्मनेपदी) — ‘पद्’ (गत्यर्थे)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (not specified in excerpt)
Devata: Pāpmán (evil/disease) as addressed and manipulated agent
Chandas: Anuṣṭubh-like
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From frustration at persistence → decisive drive-out → relief through successful diversion.","listener_experience":"Empowered boundary-setting; sense of harm being physically moved away.","intensity":7}