Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 137

अभीशुना मेया आसन् व्यामेनानुमेयाः । केशा नडा इव वर्धन्तां शीर्ष्णस्ते असिताः परि

abhī́śunā méyā āsan vyāménānuméyāḥ | kéśā naḍā́ iva vardhantāṃ śīrṣṇás te asitā́ḥ pári ||

Measured as with reins, measured again by the span—let thy hairs grow like reeds, dark and abundant, all about thy head.

अभीशुनाwith a rein/bridle (as an instrument)
अभीशुना:
करण
TypeNoun
Rootअभीशु (प्रातिपदिक; ‘अभीशु’ = लगाम/रेन/अंकुश-रज्जु)
मेof me / for me
मे:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इयाःgoings/ways (movements)
इयाः:
कर्तृ (वाक्य-कर्तृ/विषय)
TypeNoun
Rootइय (प्रातिपदिक; ‘इय’ = गमन/प्रयाण/मार्ग-सम्बद्ध)
आसन्were
आसन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
व्यामेनby extension/spread (as a means)
व्यामेन:
करण
TypeNoun
Rootव्याम (प्रातिपदिक; ‘व्याम’ = विस्तार/विस्तीर्णता/व्याप्ति)
अनुमेयाःmeasurable/ascertainable
अनुमेयाः:
विशेषण (इयाः-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनु-√मा (धातु ‘मा’ = मापन/मान; कृत्: मेय ‘to be measured/known’)
केशाःhairs
केशाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
नडाःreeds/canes
नडाः:
उपमान (इव-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनड (प्रातिपदिक; ‘नड’ = नल/सरकण्डा/रीड)
इवlike/as
इव:
उपमान-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
वर्धन्ताम्let (them) grow/increase
वर्धन्ताम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वृध् (धातु)
शीर्ष्णःof the head
शीर्ष्णः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootशीर्षन् (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
असिyou are
असि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
असिताःblack/dark
असिताः:
कर्तृ/विशेष्य (अध्याहृत ‘केशाः’)
TypeAdjective
Rootअसित (प्रातिपदिक)
परिaround, all about
परि:
उपसर्ग/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)

Rishi: Atharvanic/anonymous (hymn-level attribution varies)

Devata: Keśa (hair) / Oṣadhi (implied)

Chandas: Anuṣṭubh (probable; confirm by metrical analysis)

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From careful regulation (measuring) to quiet confidence in visible renewal.","listener_experience":"Calm assurance; a sense of orderly restoration and embodied dignity.","intensity":3}